Μετάβαση και ΣΥΡΙΖΑ (του Ρούντι Ρινάλντι)

 
Του Ρούντι Ρινάλντι
Πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Δρόμο της Αριστεράς» την Δευτέρα, 10 Σεπτεμβρίου 2012

.
Με την απόφαση της Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ ξεκινούν οι διεργασίες για τη σύγκληση της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του συμμαχικού σχήματος για τη δημιουργία του ενιαίου φορέα, σε μια κρίσιμη περίοδο.
.
Οι σκέψεις που ακολουθούν ας θεωρηθούν μια συμβολή για το εγχείρημα αυτό, με στόχο μια γόνιμη και αποδοτική διεργασία μέσα σε ένα δυναμικό των ανθρώπων της Αριστεράς που βιώνουν με αγωνία και διάθεση για προσφορά, την ταραγμένη πορεία του τόπου.  Ορισμένες βασικές παραδοχές
.
Advertisements

Η μετάβαση έχει αρχίσει (του Ρούντι Ρινάλντι)

.

Του Ρούντι Ρινάλντι
Πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Δρόμο της Αριστεράς» την Τρίτη, 17 Ιουλίου 2012 

.
Είναι ανάγκη ο προβληματισμός, η σκέψη, να ξεφύγουνε από στερεότυπα και να βαθύνουνε, γιατί η αυτοκτονία της σκέψης, δεν αρμόζει στις ιστορικές στιγμές που ζούμε.
Ολόκληρη η κοινωνία περιμένει να δει πώς θα συμπεριφερθούμε αλλά και σε όλον τον κόσμο παρακολουθούνε έντονα αυτά που συμβαίνουν στη χώρα μας.
Ευελπιστώ η αποψινή συζήτηση να αποδειχτεί πράγματι χρήσιμη, γιατί χρειάζονται και αυτές οι «ανάσες» όταν αγωνιζόμαστε. Έξι σημεία για όσα συμβαίνουν
.
1. Όλα αλλάζουν

Αλλάζει ο πολιτικός χάρτης της χώρας, έχει αλλάξει τελείως η πολιτική γεωγραφία, δεν υπάρχει καθόλου πλέον ο δικομματισμός όπως τον γνωρίσαμε. Αλλάζουν οι συσχετισμοί, αλλάζει η Αριστερά. Η Αριστερά δεν είναι αυτό που ήταν πριν από έξι μήνες σε αυτή την χώρα. Έχει αλλάξει ο συσχετισμός μέσα στην Αριστερά αλλά και ο ρόλος της Αριστεράς μέσα στην κοινωνία. Αλλάζει η Ευρώπη, ακούγονται πιο δυνατά οι τριγμοί του ευρωοικοδομήματος – ακούγονται πιο δυνατά οι αγώνες σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό Νότο, αλλάζει ο κόσμος όλος.
Όλα αλλάζουν σε διαφορετικές κατευθύνσεις και κυρίως κάτω από την όξυνση όλων των αντιθέσεων και εκείνων που υπήρχαν και των νέων που αναβλύζουν μέσα στην κρίση, από μια πρωτοφανή καπιταλιστική κρίση που αγκαλιάζει τα πιο βασικά σημεία του συστήματος.
Η χώρα μας, ο λαός μας, το κίνημα στην Ελλάδα βρίσκονται στο επίκεντρο μεγάλων ιστορικών διλημμάτων, επιλογών, κατακτήσεων, στο επίκεντρο συγκρούσεων συμφερόντων και κοινωνικής πόλωσης, που θυμίζει περισσότερο λατινοαμερικάνικες συνθήκες και όχι αυτά που είχαμε ζήσει τελευταίες δεκαετίες στο χώρο της Ευρώπης.
Θα βρεθεί δρόμος για να υπάρξει διέξοδος για τη χώρα, το λαό, την κοινωνία ή θα οδηγηθούμε στην καταστροφή, σε μια τεράστια καταστροφή και χρεοκοπία;
Μπορεί να νοηθεί μια διαφορετική πορεία, μια καλύτερη κοινωνία, ένα ελπιδοφόρο μέλλον ή αυτά απαγορεύονται από τους συσχετισμούς, την μοίρα, την θέση και τη φύση αυτού του τόπου;
Όσα έγιναν στην Ελλάδα τα δυόμισι χρόνια που πέρασαν είναι διδακτικά για όλους μέσα και έξω από την χώρα. Το πειραματόζωο εξεγέρθηκε, ο λαός έχτισε ένα πρωτόγνωρο κίνημα αντίστασης και υπευθυνοποίησης, ο αγώνας αυτός συνδέθηκε με την τεράστια αφύπνιση των λαών που συμβαίνει μέσα στον πολυπολιτικό κόσμο, αφύπνιση που κανείς σήμερα δεν μπορεί να αγνοήσει.
Σε όλο τον κόσμο, τεράστιες μάζες μπαίνουν στο στίβο του αγώνα και ζητούν μια καλύτερη ζωή, έναν διαφορετικό κόσμο από αυτόν που τους προσφέρει ο καπιταλισμός και η κρίση.
Αυτά είναι πράγματα τα οποία πρέπει να μας δίνουν και έμπνευση και κουράγιο αλλά και υλικό για να μπορέσουμε να επεξεργαστούμε νέα θεωρία και νέα πράξη, γιατί η σχέση της αριστεράς με τη θεωρία είναι αρκετά χαμηλή. Οι τελευταίες 2-3 δεκαετίες έχουν δώσει πολύ υλικό για επεξεργασία για την θεωρία και την πράξη ενός απελευθερωτικού κινήματος αλλά αυτό το καθήκον έχει παραμεληθεί για σκοπιμότητες πιο πεζές και επιλογές τάχα αναγκαστικές. Δεν μπορεί να υπάρξει νικηφόρα πορεία αν δεν υπάρξει ανταπόκριση και σε αυτά τα πεδία.

Η Ελλάδα στο επίκεντρο γεωστρατηγικών επιδιώξεων

Του Ρούντι Ρινάλντι
Πρωτοδημοσιεύτηκε στο «Δρόμο της Αριστεράς» την Δευτέρα, 02 Ιουλίου 2012

 

Τι συμβαίνει όταν μια χώρα σαν την Ελλάδα βρίσκεται σε ένα επίκεντρο γεωπολιτικών και στρατηγικών εξελίξεων; Για τον παλιό πολιτικό κόσμο που νιώθει σαν να νεκρανασταίνεται μετά το χαστούκι των εκλογικών αναμετρήσεων, μοιάζει σαν να μη συμβαίνει τίποτα σοβαρό, σαν να είναι όλα υπό έλεγχο και να μην υπάρχουν διόλου απειλές στον ορίζοντα. Στην περιοχή μας καταρρίπτονται αεροσκάφη, η Κύπρος μέχρι χτες κυρίαρχη, αλλά κατά το ήμισυ κατεχόμενη χώρα, μπαίνει κι αυτή στον Προκρούστη των μνημονίων γιατί επλήγη (τυχαία ή σχεδιασμένα από το κούρεμα των ελληνικών τραπεζών -άλλη μια «προσφορά» του «εθνικού κέντρου»). Ο πόλεμος και η σχεδιασμένη ανατροπή του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, η ενεργός ανάμειξη της Τουρκίας και οι εκκλήσεις για ενεργοποίηση όλων των νατοϊκών διατάξεων και δυνάμεων για την επίλυση της «κρίσης» προμηνύουν τεράστιες αλλαγές στο γεωπολιτικό χάρτη της περιοχής με απρόσμενες συνέπειες.

Συνέχεια

Μια άλλη άποψη της πλατείας

Οι νύχτες στο Σύνταγμα είναι ο,τι καλύτερο συμβαίνει στην Αθήνα


.

Της Μαρίας Πετρίτση
από την εφημερίδα «δρόμος της Αριστεράς«

.

.

Τον τελευταίο καιρό τα πράγματα που συμβαίνουν γύρω μου με ξαφνιάζουν κάθε μέρα και πιο πολύ. Όλο και πιο δυσάρεστα. Φτάσαμε στον Ιούλιο του 2011 και τίποτε στον ορίζοντα δεν μου φαίνεται φωτεινό –νιώθω σαν να οδεύουμε προς το τέλος του κόσμου. Το καλοκαίρι μου αγκομαχά. Η χώρα μου ψυχορραγεί, το μέλλον με βαραίνει σαν μαύρο σύννεφο ή σαν διπλός πέλεκυς που κρέμεται πάνω από το ζαλισμένο μου κεφάλι. Το αύριο μοιάζει με αγχόνη που περιμένει να μου στρίψει το λαιμό. Απελπισία.

Κάθε βράδυ, σχεδόν, εδώ και ενάμιση μήνα, περνάω τη ζωή μου ανάμεσα στις δύο πλατείες. Για την ακρίβεια, στην ίδια πλατεία περιφέρω την μελαγχολία μου, πότε στο πάνω μέρος και πότε στο κάτω της. Η πλατεία Συντάγματος, με τα δύο επίπεδά της, μου θυμίζει ζωντανό οργανισμό. Όχι μεταφορικά -κυριολεκτικά εννοώ. Το κεφάλι και τα πόδια. Η καρδιά και οι πνεύμονες. Οι λέξεις και οι σκέψεις δεμένες μεταξύ τους με την ίδια θαυμαστή κόλλα της ύπαρξης.

Με έρωτα για την ζωή, με πείσμα ενάντια στον θάνατο. Και αυτό μου φαίνεται σπουδαίο.

Συνέχεια

Ο Μητσάκος μάς την έκανε νωρίς…

 

 


αναδημοσίευση απο την εφημερίδα «δρόμος»

Αποχαιρετώντας το φίλο, το σύντροφο, τον άνθρωπο Δημήτρη Παπαζαφειρόπουλο

 

 

 

 

Με το Μήτσο υπολόγιζα να γεράσουμε μαζί. Επειδή απλά μαζί ζήσαμε τα σημαντικότερα επεισόδια της ζωής μας. Αφότου αποφάσισε να μάθει γράμματα τα «κοπέλια» του νομού Ηρακλείου, το 1995, βλεπόμαστε αραιότερα από πριν. Τα λέγαμε βέβαια, αλλά σπανίως είχαμε την ευκαιρία να βγάζουμε τα εσώψυχά μας όπως παλιά, να ψυχαναλύουμε ο ένας τον άλλο.

Φανταζόμαστε, λοιπόν, τους εαυτούς ψιλοραμολί σε κανένα μπαρ να τακτοποιούμε αυτές τις εκκρεμότητες, να σκιαγραφούμε την ανασκόπηση του βίου μας, να βάζουμε τις τελευταίες πινελιές στον επίλογό του. Και γελούσαμε.

Ο Μητσάκος όμως μάς την έκανε νωρίς. Κι εγώ τον αποχαιρετώ μόνος με δάκρυα στα μάτια.

Την παραμονή της εκτέλεσής του, ο Νίκος Πλουμπίδης έγραφε στους δικούς του: «Μη λυπάστε, εγώ τώρα θα ησυχάσω. Σας εύχομαι όλων ευτυχία. Ο θάνατος είναι μια αλλαγή της ύλης. Έτσι είναι». Το ξέρω ρε Μήτσο ότι είναι έτσι αλλά είναι πολύ σκληρό, επώδυνο, αβάσταχτο. Δεν χωνεύεται.

Συνέχεια

-Κardes Nereye? Μια Ιστορία Αποχωρισμού

«Πού πάς αδελφέ: Μια Ιστορία Αποχωρισμού»

Κardeş Nereye : Bir Ayrilik Oykusu

 Mία ιδέα του καταγόμενου από την Ορντού, Τούρκου ερευνητή, İbrahim Dizman, την οποία ανέλαβε να υλοποιήσει ο εκδότης Ömer Asan.  (http://www.omerasan.com/)

 Σκοπός τους  είναι, 90 χρόνια μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών, να παρακολουθήσουμε τις συνέπειες των «τραυμάτων», που άφησε ο μεγάλος ξεριζωμός μέσα από ένα  ντοκιμαντέρ που θα κινείται πάνω στο τρίπτυχο «αποχωρισμός-φιλία-νοσταλγία».

Συνέχεια

Ο ΣΥΝ διασπά τον ΣΥΡΙΖΑ

του Περικλή Κοροβέση


Η Αυγή της περασμένης Κυριακής (3/10/10) δημοσίευσε ένα ψυχολογικό πορτρέτο του Αλέκου Αλαβάνου που έφερνε τα βαριά υπογραφή του φίλου και συντρόφου μου Αριστείδη Μπαλτά. Μπορούμε να υποθέσουμε πως αυτή η ανάλυση δεν εκφράζει μόνο τον Αριστείδη, αλλά απηχεί μια ατμόσφαιρα που υπάρχει στην ηγεσία του ΣΥΝ.

Ψυχαναλυτής δεν είμαι για να κρίνω αν αυτή η ανάλυση στηρίζεται σε επιστημονικά κριτήρια. Αυτό που ξέρω είναι πως ψυχανάλυση από μακριά δεν γίνεται. Άρα, η δικιά μου ανάγνωση θα είναι πολιτική και θα στηρίζεται στις εντελώς προσωπικές μου παρατηρήσεις για την «πολιτική Αλαβάνου», όλο αυτό το διάστημα της συνεργασίας μας, καταθέτοντας και την εμπειρία μου από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ.

Αυτό που με εντυπωσίασε στον Αλαβάνο ήταν ο καθαρός πολιτικός του λόγος, σταθερά αντικαπιταλιστικός, μακριά από τα κομματικά κλισέ, ευλυγισία στα επιχειρήματα και πάντα μέσα σε πλαίσιο αυστηρών αρχών. Και από την αρχή μου είχε μπει το ερώτημα: πώς μπορεί να χωράει αυτός ο άνθρωπος στον ΣΥΝ;

Συνέχεια

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 5ο – Η εμφάνιση μιας νέας Αριστεράς

 

Αναδημοσίευση από τον “δρόμο της Αριστεράς”  17.7.2010 – αρ. φύλλου 22
Ένθετο αφιέρωμα “Δρόμοι της Ιστορίας”.  Επιμέλεια: Γιάννης Σκαλιδάκης.
 

Η εμφάνιση μιας νέας Αριστεράς

Στη δεκαετία του ’60 οι διεθνείς μεταπολεμικές εξελίξεις σε συνδυασμό με τις κοινωνικές αλλαγές οδήγησαν και στην Ελλάδα, όπως και σε πολλές άλλες χώρες, στην εμφάνιση νέων οργανώσεων της Αριστεράς σε αντιπαράθεση με τα επίσημα κόμματα που είχαν αναδειχτεί μια προηγούμενη περίοδο. Είναι άλλωστε η περίοδος που προοιωνίζει το μεγάλο παγκόσμιο ξέσπασμα με ορόσημο το γαλλικό Μάη του 1968. Οι αντιθέσεις μεταξύ του ΚΚ Κίνας και του ΚΚΣΕ στο διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, το αναπτυσσόμενο αντιαποικιακό και αντιμπεριαλιστικό κίνημα στις χώρες του Τρίτου Κόσμου, η κουβανέζικη επανάσταση και το παράδειγμα του Τσε Γκεβάρα, επηρεάζουν και κινητοποιούν.

Οι αγώνες που δυνάμωναν στις αποικίες και στις εξαρτημένες χώρες, οι εργατικές κινητοποιήσεις που πολλαπλασιάζονταν στα «ανεπτυγμένα» κράτη, προκάλεσαν κύματα νέας ελπίδας σε έναν ολόκληρο κόσμο που την επόμενη κιόλας της αντιφασιστικής νίκης ζεματίστηκε από τη διάψευση των προσδοκιών για ένα μέλλον ειρηνικό, δημοκρατικό και δίκαιο. Η διάψευση αυτή οφειλόταν και στην κατευναστική στάση της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι στον επιθετικό ιμπεριαλισμό των ΗΠΑ, που εκφραζόταν με το δόγμα Τζόνσον, και στη μη στήριξη των αντιαποικιακών αγώνων από το Κονγκό ως το Βιετνάμ. Η στοίχιση των περισσότερων επίσημων κομμουνιστικών κομμάτων με την ΕΣΣΔ οδήγησε στην αμφισβήτησή τους και στη δημιουργία μιας νέας ριζοσπαστικής Αριστεράς που προχωρούσε σε μια συνολική αντιπαράθεση με το παγκόσμιο σύστημα.

 

Έχει υποστηριχτεί ότι τα Ιουλιανά στην Ελλάδα ήταν ένα πρώιμος «Ελληνικός Μάης» και είχε πράγματι τέτοια στοιχεία, όπως αυτά που περίγραφε ο Alain Badiou για το 1968: την εξέγερση της νεολαίας ενάντια σε ένα γερασμένο καταπιεστικό σύστημα, μια γενική εργατική απεργία με όχι μικρό έλεγχο από τις κλασικές συνδικαλιστικές οργανώσεις, την αναζήτηση νέων, καινοτόμων μορφών πολιτικής πάλης και ακόμα και ψήγματα νέων καλλιτεχνικών μορφών και μιας ελευθεριακής κουλτούρας (1).  Τα Ιουλιανά, σύμφωνα με τους Βερναρδάκη και Μαυρή, σε μια από τις ελάχιστες αναλύσεις των γεγονότων, ήταν «η μοναδική μορφή που θα μπορούσε να πάρει (και πήρε) μια επαναστατική έκρηξη στη μετεμφυλιακή ελληνική κοινωνία»(2).  Μέσα σε αυτή τη συγκυρία εμφανίστηκε πιο καθαρά και δυναμικά στο προσκήνιο η νέα Αριστερά στην Ελλάδα. Από το 1962 σχηματίζονται οι «Φίλοι Νέων Χωρών» επικεντρώνοντας στο ζήτημα της υποστήριξης των αντιαποικιακών αγώνων. Τον τόνο δίνει η Κούβα αλλά και η Κύπρος. Στο περιοδικό «Αντιμπεριαλιστής» δημοσιεύονται άρθρα γνωστών αγωνιστών από ολόκληρο τον κόσμο. Η κίνηση όμως που προχώρησε σε μια «εφ’ όλης της ύλης» αντιπαράθεση με τη γραμμή της επίσημης Αριστεράς και προσπάθησε να συνδυάσει μια γενικότερη πολιτική και ιδεολογική ταυτότητα με μια συγκεκριμένη ανάλυση και δράση στην ελληνική πραγματικότητα ήταν η οργάνωση που συγκροτήθηκε γύρω από το περιοδικό Αναγέννηση το 1964. Η δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα, που είχε διαφοροποιηθεί από την Νεολαία ΕΔΑ, οδήγησε στην επίσημη έκφραση μιας σημαντικής μερίδας σπουδαστών μέσα από την Πανσπουδαστική Δημοκρατική Κίνηση «Σωτήρης Πέτρουλας» (ΠΑΝΔΗΚ).
Ξεκινώντας από διαφορετικές αφετηρίες, οι οργανώσεις αυτές έκαναν κριτική στην πολιτική της ΕΔΑ και τοποθετήθηκαν για σημαντικά ζητήματα που η ΕΔΑ παράκαμπτε όπως ο αυτόνομος ρόλος του λαϊκού κινήματος, το ζήτημα του διεθνούς παράγοντα και οι διαφοροποιήσεις που σημειώνονταν σε αυτό το επίπεδο αλλά και ο κίνδυνος της επιβολής δικτατορίας.

 

 

Οι αλλαγές στους διεθνείς ανταγωνισμούς
Σε μεταγενέστερο κείμενό του, ο Γιάννης Χοντζέας, πρωτεργάτης της Αναγέννησης, συνέδεε την πολιτική κρίση του ’65 με τις ανακατατάξεις στους διεθνείς συσχετισμούς και την ανάδυση του ευρωπαϊκού παράγοντα:
Πρόθεση μας εδώ είναι να ανασηκώσουμε λίγο το πέπλο της περιόδου 1965-1967, δηλαδή της περιόδου που άλλη τη λένε «αποστασία» κι άλλοι περίοδο των πλατιών λαϊκών αντιιμπεριαλιστικών αντιαμερικάνικων κινητοποιήσεων που σφραγίστηκαν με αίμα και θυσίες (Πέτρουλας) και που καταπνίγηκαν όχι από την αστυνομική βία που στάθηκε ανίσχυρη να το πετύχει, αλλά από τη συνδυασμένη πολιτική, οργανωτική και πυροσβεστική δραστηριότητα των παρατάξεων Κέντρου-Αριστεράς […]
Βέβαιος διάδοχος του Γ. Παπανδρέου λόγω «εντοπιότητας», τίτλων οικογενειακών και προσωπικής επιρροής ο Μητσοτάκης, βλέπει να παραμερίζεται από τον Α. Παπανδρέου που εμφανίζεται να διαθέτει υπερατλαντικά στηρίγματα, την άγνωστη μέχρι τότε στην Ελλάδα τεχνική του «σταρ σύστεμ» και της «κοινωνικής ψυχολογίας» ο οποίος όμως προβαίνει σε ενέργειες που τον φέρνουν στην αριστερά της Ε.Κ.

 

Αυτή η αναπάντεχη εναλλαγή ρόλων, ο υπερατλαντικός Α. Παπανδρέου σε ρήξη με την αμερικάνικη παρέμβαση που εκφράστηκε με την «αποστασία» και ο αγγλόφιλος Μητσοτάκης ένα από τα κύρια όργανα της αμερικάνικης παρέμβασης, εκφράζει τη μεταβολή των διεθνών και εσωτερικών δεδομένων στις αρχές της δεκαετίας του 1960.
Η τότε ηγεσία της Αριστεράς τις διαφοροποιήσεις αυτές τις αντιμετωπίζει πασχίζοντας να παίξει και στα δύο «ταμπλώ». Βλέπει τον άνθρωπό της στο πρόσωπο του Α. Παπανδρέου. Αλλά «αδυνατεί να κατανοήσει» τη ρήξη του με τον Μητσοτάκη. Θεωρώντας ότι όλα τα ζητήματα κρίνονται σε αρχηγικό επίπεδο βρίσκεται έρμαιη των περιστάσεων όταν εμφανίζεται τον Ιούνη του 1965 η υπόθεση «ΑΣΠΙΔΑ» και διακηρύχνει μονάχα πως βρισκόμαστε σε «κρίση εξουσίας»(3).

Η πολιτική υποταγής της ΕΔΑ στο Κέντρο
Η Αναγέννηση παρακολούθησε από κοντά τα γεγονότα προχωρώντας σε βαθιές πολιτικές αναλύσεις αναζητώντας μια πολιτική τακτική που θα απεγκλώβιζε το λαϊκό κίνημα από την ηγεμονία του Κέντρου, πράγμα που απέφυγε να κάνει η ΕΔΑ:
Εκφράζοντας τα συμφέροντα μιας μερίδας της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας της χώρας μας, ο Παπανδρέου δίνει σήμερα μια πραγματικά περίπλοκη και πολυμέτωπη μάχη εναντίον των ανταγωνιστών της από το ίδιο ταξικό στρατόπεδο. Δεν παραβλέπει όμως και τα ευρύτερα γενικά συμφέροντα της μεγαλοαστικής τάξης και των ξένων ιμπεριαλιστών. Γι’ αυτό και η γραμμή του έχει δύο στόχους: να εξουδετερώσει τους ανταγωνιστές του από το ίδιο ταξικό στρατόπεδο στηριζόμενος στην υποστήριξη των λαϊκών μαζών και ταυτόχρονα εμφανιζόμενος με τη σημαία του «ανένδοτου» αγωνιστή και υπερασπιστή της δημοκρατίας, να ευνουχίσει τις λαϊκές μάζες ιδεολογικο-πολιτικά, να τις υποτάξει στον πλήρη έλεγχό του, εξουδετερώνοντας έτσι κάθε κίνδυνο «από τα αριστερά», και επανερχόμενος στην εξουσία να εξασφαλίσει την παράταση του ίδιου σημερινού καθεστώτος «προς ίδιον όφελος» φυσικά. Και στη γραμμή του αυτή έχει πρόθυμο συνεργό και υποστηρικτή της ΕΔΑ. […]
Η ΕΔΑ θριαμβολογεί ότι επέτυχε την «ενότητα των δημοκρατικών δυνάμεων». Αλλά τι είδους «ενότητα» είναι αυτή που επέτυχε, όταν τίποτε δεν γίνεται αν δεν το θέλει ο Παπανδρέου, όταν οι λαϊκές εκδηλώσεις κατευθύνονται μόνο στην κατεύθυνση που θέλει ο Παπανδρέου, όταν οι μαζικές λαϊκές οργανώσεις που θα έπρεπε να είναι οι φορείς της διοχέτευσης μέσα στις μάζες του συνεπούς αγωνιστικού πνεύματος, σπρώχνονται να αποστέλλουν κατά χιλιάδες τηλεγραφήματα «πίστης και αφοσίωσης» στον «νόμιμο και λαοπρόβλητο πρωθυπουργό Γ. Παπανδρέου», και μετατρέπονται έτσι σε όργανα της δικής του πολιτικής, όταν, ενώ ο Παπανδρέου βρίζει και συκοφαντεί την Αριστερά, καταφεύγει στην αντικομμουνιστική υστερία και κορδώνεται πως θα διαλύσει την ΕΔΑ, η ΕΔΑ όχι μόνο δεν τον αντικρούει αλλά τη ίδια αυτή στιγμή δίνει την κατεύθυνση να προβάλλεται στις λαϊκές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις κυριαρχικά το σύνθημα «Πα-παν-δρέ-ου»; Είναι αυτό «ενότητα»; Ή πλήρης υποταγή στον Παπανδρέου, απώλεια της φυσιογνωμίας και του ηγετικού ρόλου της Αριστεράς (4);

Η επισήμανση του κινδύνου δικτατορίας
Ένα κρίσιμο στοιχείο για την επόμενη περίοδο ήταν η εμπεριστατωμένη ανάλυση για τον κίνδυνο της επιβολής δικτατορίας ως μέσου για την έξοδο του συστήματος από την κρίση του. Αυτός ο κίνδυνος που πραγματοποιήθηκε ενάμιση χρόνο αργότερα, εξορκίστηκε μέχρι τελευταία στιγμή από την επίσημη Αριστερά που έβλεπε τη λύση στην ενότητα του πολιτικού κόσμου φτάνοντας ως την ΕΡΕ του Κανελλόπουλου:
Το νέο αδιέξοδο μπροστά στο οποίο έχει οδηγηθεί η κατάσταση από την πλευρά της αντίδρασης, δημιουργεί γι’ αυτή την ανάγκη να καταφύγει σε νέα σχήματα και να αναζητήσει νέες «λύσεις».
Θεωρητικά αυτές οι νέες «λύσεις» μπορεί να είναι τρεις: Νέο κυβερνητικό σχήμα, είτε με τη μορφή της τριμερούς συνεργασίας αποστατών ΕΚ-ΕΡΕ-Μαρκεζίνη με την ίδια ή και μεγαλύτερη συμμετοχή των δύο τελευταίων παραγόντων, είτε με τη μορφή της μεταβατικής. Η δεύτερη λύση μπορεί να είναι η ανοιχτή πια διχτατορία με ωμή και ξετσίπωτη παραβίαση του Συντάγματος. Και η τρίτη η διενέργεια εκλογών.
Η λύση των εκλογών θα είναι η τελευταία στην οποία θα αναγκαστεί ενδεχομένως να οδηγηθεί η αντίδραση. Οι εκλογές είναι εκείνες που ακριβώς προσπαθεί να αποφύγει, όπως ο διάολος το λιβάνι. […]
Μπροστά στο τρόμο που οι εκλογές εμπνέουν στη δεξιά, το παλάτι και τους Αμερικάνους, το πιο πιθανό είναι πως και από τη σημερινή δύσκολη κατάσταση αυτοί θα προσπαθήσουν να βγουν είτε με ένα καινούργιο κυβερνητικό σχήμα από τη σημερινή Βουλή, που όμως έχει πάψει πια να εκφράζει, στο βαθμό βέβαια που την εξέφραζε, την πραγματική θέληση του εκλογικού σώματος, είτε με την προσφυγή στην ανοιχτή φασιστική βία, δηλαδή στη διχτατορία. […]
Οι δυνάμεις του φασισμού και της αντίδρασης είναι από την ίδια τους τη φύση αδίσταχτες και αμετανόητες. […] Θα είμασταν εγκληματικά αφελείς, εάν πιστεύαμε ότι είναι δυνατό να διστάσουν μπροστά σε τίποτα. Μόνο ένας παράγοντας είναι εκείνος που μπορεί να τους χαλάσει τα σχέδια και που μπορεί τελικά να τις σπρώξει στην ήττα και την καταστροφή, και αυτός είναι ο παράγοντας ΛΑΟΣ. Η συνεπής και συνεχής λαϊκή πάλη. […]
Στο πρόβλημα όμως της ενότητας των δημοκρατικών δυνάμεων, εκείνο που έχει ιδιαίτερη, αποφασιστική σημασία, δεν είναι η συνεργασία των κορυφών, αλλά η ενότητα στη βάση. Και προς την κατεύθυνση αυτή η ηγεσία της ΕΔΑ, όχι μόνο δεν κάνει τίποτα, όχι μόνο με τη γραμμή που ακολουθεί δε βοηθάει τη βάση της Ένωσης Κέντρου να διαφοροποιηθεί από την ηγεσία της, αλλά αντίθετα σπρώχνει τη βάση της αριστεράς, ή μια μερίδα της βάσης της αριστεράς, στην αγκαλιά του κ. Παπανδρέου. […]
Ο κίνδυνος της φασιστικής διχτατορίας πλανιέται πάνω από την πατρίδα μας. Οι αντιφασιστικές δυνάμεις ενωμένες είναι ικανές να τον αποτρέψουν. Αλλά γι’ αυτό ένας και μόνο δρόμος υπάρχει. Εκείνος που παραπάνω χαράξαμε.
Μπροστά στο προοδευτικό κίνημα εμπόδιο στο να ακολουθήσει αυτό το δρόμο μπαίνει η οπορτουνιστική και συνθηκολόγα ηγεσία του. Αν το κίνημα δεν απαλλαγεί από αυτή την ανίκανη και ξοφλημένη ηγεσία, δε θα μπορέσει να παλαίψει αποφασιστικά και νικηφόρα τη φασιστική πανούκλα (5).
Η δικτατορία τελικά επιβλήθηκε αφού πέρασαν 20 μήνες από τον Ιούλιο του ’65 και εξατμίστηκε η δυναμική του μαζικού λαϊκού κινήματος. Τα σκιρτήματα της νέας Αριστεράς δεν πρόλαβαν να δώσουν αποτελέσματα, έβαλαν όμως τις βάσεις για το πολιτικό σκηνικό της μεταπολίτευσης, όπου η ριζοσπαστικοποίηση θα εκφραστεί και πάλι δυναμικά ενάντια στην ενσωμάτωση που επέβαλαν τα κοινωνικά συμβόλαια του επίσημου πολιτικού κόσμου.

 

. 

 
 
 
 Τα «ΙΟΥΛΙΑΝΑ» είναι σε 5 μέρη και θα τα βρείτε όλα –> εδώ
 
 

Αναδημοσίευση από –> εδώ

 
Δείτε επίσης
.

Σωτήρης Πέτρουλας  (politikokafeneio) 

Ημερολόγιο αποστασίας (pasatempo) 

Αποστασία του 1965 (wikipedia) 

Ιουλιανά 1965: ο λαός στους δρόμους  (ΝΑΡ Θεσσαλονίκης)  

Η Αποστασία και τα Ιουλιανά του 1965 (Χρήστος Καπούτσης)

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 4ο – συνέντευξη με τον Χριστόφορο Βερναρδάκη

 

Αναδημοσίευση απο τον “δρόμο της Αριστεράς”  17.7.2010 – αρ. φύλλου 22
Ένθετο αφιέρωμα “Δρόμοι της Ιστορίας”. Επιμέλεια: Γιάννης Σκαλιδάκης.
 


O Χριστόφορος Βερναρδάκης είναι Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ. Το πεδίο της επιστημονικής του ενασχόλησης εντοπίζεται στο κράτος, το πολιτικό σύστημα και την εκλογική ανάλυση γύρω από τα οποία έχει δημοσιεύσει πολλές εργασίες στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει επίσης δημοσιεύσει (σε συνεργασία) τη μονογραφία Κόμματα και κοινωνικές συμμαχίες στην προδικτατορική Ελλάδα, οι προϋποθέσεις της μεταπολίτευσης (Eξάντας, Aθήνα 1991), ενώ από το 2000 επιμελείται την ετήσια επιστημονική έκδοση Η κοινή γνώμη στην Ελλάδα, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Σαββάλα, στη σειρά Κοινωνικές Επιστήμες. Είναι μέλος του Δ.Σ. της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης, καθώς και του Δ.Σ. του Ιδρύματος Γληνού.
 
 
 
 
 Υπάρχει η αίσθηση ότι τα γεγονότα του Ιουλίου 1965 δεν έχουν απασχολήσει ούτε την πολιτική συζήτηση ούτε και την έρευνα στο βαθμό που έπρεπε. Συμφωνείτε, και αν ναι, πως σχολιάζετε αυτήν την αντιμετώπιση;

Είναι γεγονός ότι δεν έχει απασχολήσει έντονα την ιστορική έρευνα, δεν είναι πολλές οι αναφορές που έχουν γίνει. Και πρέπει να ψάξει κανείς αρκετά ώστε να κατανοήσει τα Ιουλιανά και να τα εντάξει σε ένα κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο. Είναι μια απωθημένη ιστορία. Υπάρχει βεβαίως μια αντικειμενική ας πούμε δικαιολογία γι’αυτό. Τα Ιουλιανά βρίσκονται χρονικά ανάμεσα στον εμφύλιο και τη μετεμφυλιακή κατάσταση από τη μια, και στη δικτατορία και τη μεταπολίτευση από την άλλη. Δηλαδή έχουμε δύο πολύ ισχυρά ιστορικά γεγονότα που «υποβαθμίζουν» κατά κάποιο τρόπο αυτό το ενδιάμεσο γεγονός. Παρ’ όλο που τα Ιουλιανά και η δικτατορία έχουν άμεση σχέση. Δεν μπορείς να καταλάβεις τη δικτατορία του ’67 αν δεν μελετήσεις τα Ιουλιανά.
Στη σχετική ιστοριογραφία υπάρχει κάτι το φαινομενικώς περίεργο: από τα Ιουλιανά έχει συγκρατηθεί το κομμάτι της αποστασίας, φωτίζεται δηλαδή μια επιμέρους πλευρά, πολύ σημαντική βέβαια, που έχει να κάνει με την κρίση του αστικού πολιτικού προσωπικού. Η μονομέρεια αυτή εγκαθιδρύθηκε και λόγω του γεγονότος ότι η Αποστασία αποτέλεσε τη γενετήσια πράξη της πολιτικής μυθολογίας του Ανδρέα Παπανδρέου. Στο επίπεδο του κεντρικού πολιτικού λόγου είναι το σημείο όπου εγκαθιδρύεται η αναφορά του Ανδρέα Παπανδρέου απέναντι στο κράτος της Δεξιάς, το σύστημα εξουσίας, το κατεστημένο.
Επομένως, τα Ιουλιανά, πρώτον, πράγματι υποβιβάζονται σχετικά με άλλα ιστορικά γεγονότα, δεύτερον, από τα Ιουλιανά συγκρατείται ένα και μόνο μέρος που είναι η αποστασία, η οποία παραμένει βέβαια ισχυρή στη συλλογική και ιστορική μνήμη, αλλά αποκομμένη από τον περίγυρο των υπόλοιπων γεγονότων.

Αυτό γιατί συμβαίνει κατά τη γνώμη σας;

Προφανώς είναι και θέμα ιδεολογικής ηγεμονίας ως προς το πώς διαβάζεται η ιστορία. Η ιστορία διαβάζεται πολύ «ιδεολογικά» ή έστω πολύ γραμμικά έτσι κι αλλιώς, και στο θέμα των Ιουλιανών ειδικότερα εμφανίζεται η ιδεολογική ηγεμονία μιας γραφειοκρατικής και αμυντικής Αριστεράς ή καλύτερα μιας «αντιδεξιάς» ιδεολογίας. Γιατί; Στην πραγματικότητα στα Ιουλιανά εμφανίζεται για πρώτη ίσως φορά μετεμφυλιακά η εξής αντίφαση: η Αριστερά από τη μια είναι ηττημένη και σε καθεστώς κοινωνικής καταπίεσης και από την άλλη συμπεριφέρεται ως συστημική δύναμη. Δηλαδή για πρώτη φορά μετά τον εμφύλιο πόλεμο, που βγάζει στην παρανομία τον κόσμο της Αριστεράς, εμφανίζεται η Αριστερά ως συστημική δύναμη ενώ ταυτόχρονα είναι αποδιωγμένη και περιθωριοποιημένη.  
Από την άλλη, τα πολιτικά και θεωρητικά εργαλεία της Αριστεράς μετά τον εμφύλιο πόλεμο είναι γνωστά, οι θεωρίες της εξάρτησης, ο πολιτικός αμυντισμός, οι θεωρίες του «κόμματος-προτεραιότητα». Κατόπιν έρχεται η δικτατορία και η μεταπολίτευση και έχουμε σκιώδεις μύθους οι οποίοι δεν φωτίζουν τα Ιουλιανά από την πλευρά του τι συνέβη σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, δηλαδή ότι τα Ιουλιανά επαναφέρουν αντικειμενικά και υπό άλλες βεβαίως συνθήκες τη στρατηγική της ρήξης στο προσκήνιο στα πλαίσια μιας αριστερής πολιτικής στρατηγικής.

Τα Ιουλιανά είναι δηλαδή για εσάς σημείο τομής για τη μετεμφυλιακή ιστορία.

Σαφέστατα. Το ότι είναι σημείο τομής φάνηκε άλλωστε με το πραξικόπημα του ’67. Δεν θα είχε γίνει, δεν θα είχε λόγο δηλαδή να γίνει, αν μπορούσε θεωρητικώς να εξασφαλιστεί μια σταδιακή και ευθύγραμμη μετεξέλιξη του πολιτικού συστήματος όπως αυτό είχε οικοδομηθεί μετά τον εμφύλιο. Στην υποθετική αυτή περίπτωση θα είχαμε ένα σταδιακό εκσυγχρονισμό της δομής της εξουσίας. Η μοναρχία θα παρέμενε ως πόλος και πολύ πιθανόν αργότερα να είχε περισσότερο συμβολικό και λιγότερο παρεμβατικό ρόλο, ο ρόλος του στρατού ο οποίος ήταν πάρα πολύ σημαντικός θα είχε παραμείνει και το πολιτικό και κρατικό προσωπικό θα είχε ανανεωθεί με τους όρους των μετεμφυλιακών περίπου αναγκών.
Η δικτατορία του ’67 έγινε για να διασώσει το αστικό καθεστώς, όταν διαφάνηκε πλέον ότι δεν ήταν εφικτή μια σταδιακή και ειρηνική μετεξέλιξη του μετεμφυλιακού συστήματος. Δεν έγινε από τρεις χαζούς ή επίορκους στρατιωτικούς. Έγινε από τρεις ανθρώπους που αντιλαμβάνονταν πολύ καλύτερα τα συμφέροντα του αστικού καθεστώτος απ’ ότι τα αντιλαμβάνονταν και το πολιτικό προσωπικό των τότε κομμάτων αλλά και η κορυφή του στρατού που ήταν ενσωματωμένη σε ένα πλαίσιο διαχείρισης νομίζοντας ότι θα εξελιχθεί γραμμικά αυτή η υπόθεση.
Εκείνη τη στιγμή οι τρεις «πρωταίτιοι» και βεβαίως και ο μηχανισμός ο οποίος τους ακολουθεί, είχε ένα πολιτικό στόχο, ένα πολιτικό σχέδιο: το αστικό καθεστώς στην Ελλάδα και αυτή η δομή εξουσίας ακόμα κι αν μετεξελιχτεί, θα πρέπει να μετεξελιχτεί υπό την καθοδήγηση κάποιου πολιτικού κέντρου που λειτουργεί ως εγγυητής μιας «αστικής ομαλότητας», γιατί έτσι όπως πάει θα διαλυθεί.
Τι θα είχε συμβεί αν δεν είχε συμβεί το πραξικόπημα; Πρώτα-πρώτα θα είχαν γίνει οι εκλογές του Μαϊου ‘67. Οι εκλογές θα είχαν βγάλει μια κυβέρνηση της Αριστεράς, με τα τότε δεδομένα. Μια κυβέρνηση Αριστεράς, όπου τον πρώτο ρόλο θα έπαιζε ο Ανδρέας Παπανδρέου και η γεννημένη τότε ριζοσπαστική Κεντροαριστερά, που στις τότε συνθήκες φάνταζε ως δυνάμει επαναστατικό μέτωπο με τις «ταξιαρχίες των Λαμπράκηδων», σύμφωνα με τη μυθολογία τότε της άκρας Δεξιάς, αλλά μαζί και με την ΕΔΑ, μαζί με τους διωγμένους, μαζί με το κίνημα του εκδημοκρατισμού το οποίο ήταν βαθύτατο στην ελληνική κοινωνία, και η οποία θα είχε επιφέρει κάτι πολύ απλό αλλά καίριο: θα είχε διαλύσει τη δομή της μετεμφυλιακής εξουσίας, δηλαδή το τρίγωνο μοναρχία-στρατός και αστικό πολιτικό προσωπικό. Αυτό το πολιτικό προσωπικό θα είχε πεταχτεί στην πραγματικότητα στο καλάθι των αχρήστων, η μοναρχία θα είχε και εκλογικώς απονομιμοποιηθεί γιατί η όλη κρίση είχε προκύψει από τις πρακτικες της μοναρχίας και θα έμενε ο στρατός ως αυτόνομο κέντρο, επικίνδυνο βεβαίως για τη νέα κατάσταση αλλά που χωρίς πια ευρύτερες συμμαχίες θα ήταν πολύ δύσκολο πια να αντιδράσει. Ας αφήσουμε δε στην άκρη ότι και ο στρατός την εποχή εκείνη αρχίζει να διαμορφώνει εσωτερικά «κόμματα» και δεν ήταν κάτι το ενιαίο. Αν λοιπόν δεν είχε γίνει η δικτατορία, εκ των πραγμάτων θα είχε διαλυθεί η μετεμφυλιακή δομή της εξουσίας, ξεκινώντας από τα Ιουλιανά.


Τι συνέβη λοιπόν με τα Ιουλιανά;

Στα Ιουλιανά επί της ουσίας συσσωρεύεται όλη αυτή η αντίφαση που υπάρχει στην ελληνική κοινωνία στις αρχές της δεκαετίας του ’60, από τη μια να έχεις ένα αίτημα εκδημοκρατισμού και από την άλλη αυτό το αίτημα, το οποίο σε ένα βαθμό προχωράει μάλιστα, να σκαλώνει σε μια δομή εξουσίας που δεν μπορεί να το ενσωματώσει. Δεν μπορεί να προχωρήσει σε μια νέου τύπου δημοκρατική ενσωμάτωση των μαζών. Και άρα να κάνει αυτό που κάνουν τα τυπικά δυτικά αστικά κράτη της εποχής. Η μεγάλη ήττα για το αστικό πολιτικό σύστημα από την άποψη αυτής της στρατηγικής είναι η σύγκρουση μοναρχίας και κατεστημένου με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή το ’63. Ο Καραμανλής είναι ένα πρόσωπό που έχει μια στρατηγική αστικού εκσυγχρονισμού και προτείνει τότε μια βαθιά συνταγματική αναθεώρηση, την περίφημη «βαθιά τομή». Δηλαδή να προχωρήσει σε βαθιές θεσμικές αλλαγές αλλά και σε πολιτικές αλλαγές οι οποίες στη γενική τους άποψη έτειναν στο να δημιουργηθεί ένα νέο κράτος δικαίου με τις δυνατότητες ενσωμάτωσης των λαϊκών μαζών και των λαϊκών διεκδικήσεων. Τότε ήταν απαραίτητο αυτό για το αστικό πολιτικό σύστημα, γιατί η δεκαετία του ’50, που ήταν δεκαετία καταστολής, είχε ιδεολογικο-πολιτικά εξαντληθεί. Δεν μπορούσε να συνεχιστεί με τον ίδιο τρόπο. Το πολιτικό σύστημα ακυρώνει αυτή τη βαθιά τομή και ο Καραμανλής πηγαίνει στο Παρίσι. Η συνέπεια είναι μια εκλογική νίκη των δυνάμεων του Κέντρου το ‘63, στην πραγματικότητα όμως και σε κοινωνικό επίπεδο μια (έστω και εκλογική) ανασύνθεση του εαμικού μπλοκ. Η κοινωνική και εκλογική βάση που δίνει τη νίκη στο Κέντρο στις εκλογές του ’63 και του ’64 είναι στην πραγματικότητα αυτές οι ηττημένες πλατιές λαϊκές μάζες οι οποίες διεκδικούν μια διαφορετική μοίρα. Γι’ αυτό και η ανασύνθεση αυτή «από τα κάτω» περιθωριοποιεί την επίσημη Αριστερά και «μεταμφιέζεται» σε «Κέντρο».
Από την άλλη μεριά όμως, το Κέντρο βρίσκεται υπό πίεση. Υπάρχει στο πολιτικό προσωπικό του μια αντίφαση. Ή θα ακολουθούσε μια πολιτική σοβαρών κοινωνικών και πολιτικών μεταρρυθμίσεων που θα το έκανε να συγκρουστεί με τη δομή της εξουσίας ή θα ακολουθούσε ένα συμβιβασμό μαζί του που θα κατέληγε σε σύγκρουση με την κοινωνική λαϊκή του βάση.
Ο Γεώργιος Παπανδρέου δεν είχε το leadership που είχε ο Καραμανλής, ώστε να διαχειριστεί αυτή τη θεμελιώδη αντίφαση. Ήταν αδύναμος πολιτικός αρχηγός, χωρίς  μακροπρόθεσμη στρατηγική ούτε το αδιαμφισβήτητο προσωπικό κύρος ώστε να ενσωματώσει, να καθησυχάσει, να ηγεμονεύσει, κ.λπ. Μια τέτοια στρατηγική, μεταπολίτευσης αν θες, έπρεπε να έχει επικεφαλής ένα πολύ ισχυρό πρόσωπο και μια πολύ ισχυρή πολιτική ομάδα. Κάτι τέτοιο δεν ήταν το Κέντρο του 1964. Ενα κομμάτι του ήταν εξαρτημένο από το Παλάτι, ένα άλλο κομμάτι από τα οικονομικά συμφέροντα και ας μην ξεχνάμε ότι είχε δημιουργηθεί πολιτικά ως μια εν δυνάμει εναλλακτική λύση απέναντι στην ΕΡΕ, με το φόβο μήπως οι λαϊκές μάζες κινηθούν ξανά στρατηγικά προς την ΕΔΑ και γενικότερα την Αριστερά.

Σκίτσο του Μπόστ στην Αυγή 27.06.65 "Το Κουρασμένο παληκάρι"

Ποιος ήταν, κατά τη γνώμη σας, στα Ιουλιανά ο ρόλος του λαϊκού παράγοντα, της νεολαίας, και των άλλων κοινωνικών ομάδων;

Οι συνθήκες του ’60 δεν είναι οι συνθήκες του ’50. Έχουμε ανάκαμψη του μαζικού κινήματος, έχουμε τα πρώτα ισχυρά συνδικάτα, έχουμε πόλεις που αλλάζουν, έχουμε νέα κοινωνικά υποκείμενα. Οι οικοδόμοι, π.χ.,  έφτασαν στις αρχές της δεκαετίας να αριθμούν περίπου 100-120.000 ανθρώπους, ήταν όλο το αγροτικό προλεταριάτο που έχτισε μια Αθήνα τη δεκαετία του ’60. Έχουμε πια νεολαιίστικα κινήματα, άλλες μορφές συλλογικότητας, άλλες μορφές πληροφόρησης. Έχουμε μεγάλες επενδύσεις στη βιομηχανία, ένα εργατικό δυναμικό που αρχίζει να μορφοποιείται και μια τεράστια κοινωνική κινητικότητα με τη μετανάστευση. Είναι τελείως διαφορετικές οι συνθήκες το Ιούλιο του ’65, άρα και το κοινωνικό υποκείμενο το οποίο λέει αυθόρμητα και ακαθοδήγητα «αυτή η ιστορία δεν πάει άλλο» και προσωποποιεί την κρίση στη μοναρχία.
Το κεντρικό σύνθημα των Ιουλιανών είναι «δεν σε θέλει ο λαός, παρ’ τη μάνα σου και μπρος», το οποίο μπορεί να ακούγεται απολίτικο αλλά με αυτό στην πραγματικότητα τίθεται θέμα καθεστώτος. Έχουμε τεράστιες διαδηλώσεις επί 70 ημέρες, ένα κοινωνικό κίνημα απρόβλεπτο, ακαθοδήγητο και πολύ σκληρό ταυτόχρονα γιατί υπάρχει μια νέα γενιά που είναι πολύ σκληρή και ανένδοτη, και δεν κουβαλάει τις όποιες ψυχολογικές δεσμεύσεις είχαν οι ηττημένοι πατεράδες της, οι οποίοι είναι παρόντες επίσης στους δρόμους. Εκείνη τη στιγμή έχουμε απονομιμοποίηση της μοναρχίας. Το κλειδί είναι αυτό. Τα Ιουλιανά απονομιμοποιούν τη μοναρχία με όρους λαϊκού κινήματος.


Και η στάση των πολιτικών δυνάμεων;

Βεβαίως όλα τα επίσημα κομματικά επιτελεία προσπαθούν να διαχειριστούν αυτό το σύνθημα και την κατάσταση. Η περιφρούρηση της ΕΔΑ προσπαθεί να μαζέψει τον κόσμο να μη φωνάζει το σύνθημα αυτό. Αλλά έχει διαρρηχθεί τόσο η ενότητα του πολιτικού προσωπικού όσο και των κομμάτων, διότι δεν περνάει εύκολα αυτό προς τα κάτω, υπάρχουν τεράστιες αντιθέσεις. Άλλωστε είναι η εποχή που και στο χώρο της Αριστεράς εμφανίζονται και μορφοποιούνται νέα ρεύματα, νέες ιδέες, υπάρχει το ρεύμα του μαοϊσμού, του γκεβαρισμού, οι Φίλοι Νέων Χωρών, η ομάδα Πέτρουλα – γίνονται και άλλες διεργασίες σε πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο. Ακόμα και στα επίσημα κείμενα της ΕΔΑ και του παράνομου ΚΚΕ υπάρχουν αναφορές, μήπως έπρεπε να πάμε ένα βήμα παραπέρα και να θέσουμε το θέμα της μοναρχίας εφόσον έχει τεθεί έτσι κι αλλιώς. Αλλά η κεντρική λογική της επίσημης Αριστεράς είναι να μην πειραχτεί η μοναρχία και κατ’επέκταση η δομή της μετεμφυλιακής εξουσίας, γιατί είμαστε (ή τουλάχιστον θέλουμε να είμαστε) θεσμική δύναμη. Η επίσημη Αριστερά εκείνη την εποχή εμφανίζεται σαν το καλό παιδί που λέει πρακτικά ότι δεν πρόκειται να ξαναπειράξω το πολιτικό σύστημα, το έκανα το ’44, δεν θα το ξανακάνω, μη φοβάστε από μας.
Παράλληλα όμως, το πολιτικό σύστημα και η δομή της εξουσίας απονομιμοποιούνται. Και η ενότητα των καθεστωτικών πολιτικών δυνάμεων πια δεν είναι δεδομένη. Ένα κομμάτι της Αριστεράς και των συνδικάτων, ίσως πλειοψηφικό, από τα κάτω θέτει το ζήτημα της μοναρχίας. Και υπάρχει και το ρεύμα του Ανδρέα Παπανδρέου το οποίο είναι η μοναδική αναφορά στην κεντρική πολιτική σκηνή που θέτει αυτό το ζήτημα, ως μειοψηφία του Κέντρου. Αυτό το πλαίσιο μας προδιαγράφει το σκηνικό του 1974.  Η ριζοσπαστικοποίηση των μαζών που μένει χωρίς πολιτική εκπροσώπηση είτε από την Αριστερά είτε από το Κέντρο, δημιουργεί ένα τεράστιο πολιτικό κενό. Η πολιτική εγγραφή του Ανδρέα Παπανδρέου ως δυνάμει πολιτικού εκπρόσωπου αυτού του μεγάλου κοινωνικού μπλοκ θα εκφραστεί με την ιλιγγιώδη άνοδό του λίγα χρόνια αργότερα. Η δικτατορία απλώς ανέκοψε αυτήν την τάση. Αυτό που συνέβη το 1974 θα είχε συμβεί στις εκλογές του ’67, με όρους όμως ισχυρού λαϊκού κινήματος, όχι με όρους κεντρικής διαχείρισης και κοινοβουλευτισμού.

Βρίσκετε αναλογίες με το σήμερα;

Η ιστορία δεν επαναλαμβάνεται με τις ίδιες συνθήκες και τους ίδιους όρους. Ισως μια βασική αναλογία είναι το γεγονός ότι έχουμε και σήμερα μια ευρύτερη απονομιμοποίηση του πολιτικού συστήματος. Αυτό είναι δεδομένο. Και δεν διαφαίνεται επίσης μια λύση ομαλής μετεξέλιξης του πολιτικού συστήματος χωρίς ρήξεις.
Ας προσέξουμε, τι καθιστά «αυτονόητη» τη δικτατορία του ‘67; Μετά τα Ιουλιανά και τη σύγκρουση του Γ. Παπανδρέου με το Παλάτι έχουμε αλλεπάλληλες προσπάθειες κοινοβουλευτικής εξόδου από την κρίση. Έχουμε τις τρεις κυβερνήσεις των αποστατών, την κυβέρνηση Παρασκευόπουλου που ήταν κοινής αποδοχής των δύο μεγάλων κομμάτων, τέλος την κυβέρνηση Κανελλόπουλου που ήταν ο ηττημένος των εκλογών του 1964. Έχουμε επίσης το περίφημο Μνημόνιο Παπανδρέου-Κανελλόπουλου-Βλάχου-Λαμπράκη που υποτίθεται ότι έβαζε τους όρους με τους οποίους θα γίνονταν οι εκλογές του Μαίου 1967 και  στο οποίο υπήρχε η δέσμευση ότι δεν θα τεθεί πολιτειακό ζήτημα –άλλη μια απόδειξη ότι είχε τεθεί–, έχουμε τέλος την πρόταση της ΕΔΑ με τα 5 σημεία εξόδου από την κρίση που στην πραγματικότητα ήταν πολύ κοντά στο Μνημόνιο.
Όλες οι προσπάθειες κοινοβουλευτικής διεξόδου όμως απέτυχαν, γιατί δεν απαντούσαν στο ζήτημα της απονομιμοποίησης της μοναρχίας που είχε τεθεί. Πώς μπορούσε η μοναρχία ως πόλος εξουσίας να συνεχίσει να υπάρχει μετά τις εκλογές;
Η διενέργεια και μόνο των εκλογών ήταν δημοψήφισμα εναντίον της. Γι’ αυτό και υπάρχει και η εξαιρετικής πολιτικής ανάλυσης φράση του Πατακού προς τον Σπαντιδάκη: «τα πραξικοπήματα στρατηγέ μου γίνονται προ των εκλογών.  Μετά τις εκλογές είναι πλέον πολύ αργά».  Μια σχετική αναλογία επομένως του σήμερα με το ’65 είναι πρώτον ότι έχουμε μια πολύ μεγάλη απονομιμοποίηση του συστήματος.   
Το δεύτερο πράγμα που μοιάζει με τότε είναι μια μεγάλη απονομιμοποίηση του πολιτικού προσωπικού. Δηλαδή δεν διαφαίνεται μια ομαλή διέξοδος με βάση ένα πρόσωπο ή μια πολιτική ομάδα, λείπει αυτή τη στιγμή το πρόγραμμα, η στρατηγική, η εγγύηση, η ηγετική ικανότητα από τη μεριά των αστικών πολιτικών δυνάμεων, λείπει επίσης ένα στοιχειώδες «κοινωνικό συμβόλαιο» με την κοινωνία. Και είναι το ίδιο πρόβλημα που υπήρχε και το ’65 περίπου.
Ακόμα και το μετεμφυλιακό κράτος και μέχρι το ’63-’64 διαχειριζόταν ένα είδος «κοινωνικού συμβολαίου», όπως και κάθε εξουσία ακόμα και η πιο αυταρχική, τουλάχιστον με ορισμένα κοινωνικά στρώματα.
Από το ’65 έως και την εγκαθίδρυση της δικτατορίας τον Απρίλιο του ’67 δεν διατυπώνεται κανένα «κοινωνικό συμβόλαιο», καμία κοινωνική συμφωνία με μερίδες έστω της ελληνικής κοινωνίας. Σ’αυτό το κενό θα στηριχτεί ο Ανδρέας Παπανδρέου ήδη από την εποχή εκείνη, ώστε να καλύψει λίγα χρόνια αργότερα πολιτικά και κοινωνικά όλο αυτό το κοινωνικό αίτημα που δημιουργήθηκε.

. 

 
 
ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 4ο – συνέντευξη με τον Χριστόφορο Βερναρδάκη
 

 

Τα «ΙΟΥΛΙΑΝΑ» είναι σε 5 μέρη και θα τα βρείτε όλα –> εδώ

 Αναδημοσίευση από –> εδώ
 
 
Δείτε επίσης
.

Σωτήρης Πέτρουλας  (politikokafeneio)

 Ημερολόγιο αποστασίας (pasatempo)  

Αποστασία του 1965 (wikipedia) 

Ιουλιανά 1965: ο λαός στους δρόμους  (ΝΑΡ Θεσσαλονίκης) 

Η Αποστασία και τα Ιουλιανά του 1965 (Χρήστος Καπούτσης) 

 
 

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 3ο – συνέντευξη με τον Στέφανο Στεφάνου

   

Αναδημοσίευση απο τον “δρόμο της Αριστεράς”  17.7.2010 – αρ. φύλλου 22
Ένθετο αφιέρωμα “Δρόμοι της Ιστορίας”.  Επιμέλεια: Γιάννης Σκαλιδάκης.
 


Ο Στέφανος Στεφάνου γεννήθηκε στο Σουφλί το 1926 και στρατεύθηκε στο αριστερό κίνημα από την εφηβεία του, το 1941 ως μέλος της ΟΚΝΕ, της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ. Το 1946 καταδικάστηκε με το Γ΄ Ψήφισμα, φυλακίστηκε και κατόπιν εκτοπίστηκε ως το 1962. Από εκείνη την περίοδο ως τη δικτατορία ήταν ενταγμένος στην ΕΔΑ ως μέλος των κεντρικών οργάνων της Νεολαίας ΕΔΑ και της Νεολαίας Λαμπράκη. Την περίοδο των Ιουλιανών ήταν μέλος του προεδρείου και της Γραμματείας της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Στη διάρκεια της δικτατορίας κρατήθηκε για 4 χρόνια στους τόπους εξορίας. Είναι συγγραφέας και επιμελητής (με τον Ζήσιμο Συνοδινό) του τόμου, Τα Αρχεία της ΕΜΙΑΝ – Γενικό Ευρετήριο, Αθήνα, ΕΜΙΑΝ, 2010.
 

.

Η δημοκρατική νεολαία είχε πάρει άλλες αποφάσεις


Πώς προέκυψαν τα γεγονότα που έμειναν γνωστά ως Ιουλιανά;

Για να κατανοήσουμε την έκρηξη των Ιουλιανών, διότι νομίζω ότι επρόκειτο για μια έκρηξη, πρέπει να πούμε δυο λόγια για το ποια ήταν η κατάσταση τότε. Μετά τον εμφύλιο υπήρχε στην Ελλάδα μια πολιτική μοναδικότητα για την Ευρώπη. Δηλαδή υπήρχε ένα καθεστώς που είχε μια επιφάνεια κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης του λαού και από κάτω ως υπόβαθρο ένα πλέγμα εμφυλιοπολεμικών νόμων, που όχι μόνο διατηρούνταν η ισχύς τους αλλά συγχρόνως στο διάστημα αυτό συμπληρώνονταν με ερμηνευτικές εγκυκλίους, με νέες παρατάσεις, με προσθήκες νέων περιπτώσεων στις διάφορες απαγορεύσεις που ίσχυαν. Ένα πλέγμα νόμων από τη μία μεριά και ένα παρακράτος από την άλλη, το οποίο ξεπερνούσε και αυτούς τους νόμους.

Μια σειρά νεοφασιστικές οργανώσεις, που δρούσαν σε συνεργασία με την αστυνομία, ήταν μέρος των δυνάμεων καταστολής και αυτό βέβαια ορισμένες φορές έφερνε σε αδιέξοδο. Διότι εκτός από την Αριστερά, που τότε εκφράζονταν νόμιμα με το κόμμα της ΕΔΑ και παράνομα με το ΚΚΕ, το οποίο όμως δεν είχε μετά το 1958 οργανώσεις, υπήρχαν και άλλες δυνάμεις οι οποίες ως ένα βαθμό θίγονταν από το καθεστώς αυτό αλλά επιθυμούσαν και να το αλλάξουν στα όρια που έκριναν οι πολιτικές τους προτεραιότητες. Αυτό που ονομάζουμε συνήθως στην Ελλάδα «Κέντρο» με γενέτειρά του το Κόμμα των Φιλελευθέρων, ως ένα βαθμό ασφυκτιούσε μέσα σε αυτό το καθεστώς. Και όταν πια το καθεστώς, μετά από διάφορα πειράματα, στη διάρκεια κυρίως του δεύτερου μισού της δεκαετίας του ’50, αποκάλυψε το πρόσωπό του με τις εκλογές βίας και νοθείας του ’61, η προοπτική της ανάληψης από αστικές φιλελεύθερες δυνάμεις της εξουσίας είχε εξανεμιστεί. Είχαν καταλάβει και αυτοί πια ότι από δω και πέρα η Δεξιά θα ανοίγει και θα κλείνει τα πράγματα όπως το ’61 όπου η τρομοκρατία είχε αρχίσει εις βάρος της Αριστεράς και επεκτάθηκε μετά και στους οπαδούς τους Κέντρου.
Ήταν οι εκλογές, στις οποίες η νεολαία της ΕΔΑ έδωσε δύο θύματα. Τον Στέφανο Βελδεμίρη, μέλος της επιτροπής πόλης της νεολαίας της ΕΔΑ Θεσσαλονίκης και τον Διονύση Κερπινιώτη, στέλεχος της νεολαίας της Πάτρας ο οποίος, φαντάρος ων, την μέρα των εκλογών στην Τρίπολη βρέθηκε «αυτοκτονημένος».
Γι’ αυτό μετά το ’61 υπήρξε ένα κίνημα αμφισβήτησης της ανεξέλεγκτης εξουσίας της Δεξιάς  το οποίο βεβαίως το Κέντρο προσπαθούσε να το κρατήσει στα μέτρα του  για να αποτελέσει εφαλτήριο προς την εξουσία, η Αριστερά όμως ήθελε να το προχωρήσει  προς μια δημοκρατική στροφή, όπως έλεγε τότε.
Σε αυτήν την ιστορία, από το τέλος του ’61 και ως το ’63 αναπτύχθηκε ένα νεολαιίστικο κίνημα ευρύτατο, ενωτικό από άποψη πολιτικών συμμαχιών. Δεν ήταν δηλαδή μόνο η Νεολαία ΕΔΑ αλλά και η ΟΝΕΚ, η νεολαία του Κέντρου, η ΠΕΝ του κόμματος των Προοδευτικών του Μαρκεζίνη ιδιαίτερα, που ποτέ δεν διέσπασε τη συμμαχία της με τις δυνάμεις της νεολαίας της Αριστεράς. Σε αυτό το κίνημα το παρακράτος απάντησε με τη δολοφονία του Λαμπράκη που είχε ως αποτέλεσμα να τεθεί τέρμα στη μονοκρατορία της Δεξιάς και να αναλάβει το Κέντρο την εξουσία.
Αυτή η ιστορία της εξουσίας του Κέντρου είναι μια ιστορία… δακρύων. Το Κέντρο και ιδιαίτερα ο Παπανδρέου προσπαθούσαν να κρατήσουν τα πράγματα σε ένα επίπεδο, η μάζα όμως των οπαδών του Κέντρου συμφωνούσε με τις επιδιώξεις της Αριστεράς για έναν ουσιαστικό δημοκρατικό μετασχηματισμό και αυτό υποχρέωνε τον Παπανδρέου να παίρνει μερικά μέτρα, για τα οποία το Παλάτι, το οποίο ήταν ένα ανεξέλεγκτο στοιχείο της πολιτικής ζωής της χώρας, άρχισε να ανησυχεί.
Αυτό έφερε τη σύγκρουση του Παπανδρέου με το βασιλιά, η οποία έγινε για ένα θέμα που για μια αστική δημοκρατία είναι αφάνταστο. Ένας πρωθυπουργός εκλεγμένος από το λαό να μη μπορεί να παύσει ή να διορίσει έναν υπουργό. Θέλησε να αλλάξει ο Παπανδρέου τον Γαρουφαλιά, ο οποίος ήταν γνωστό μέλος της παλατιανής καμαρίλας, και να τον αντικαταστήσει με τον εαυτό του, να αναλάβει αυτός το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Υπήρχε τότε και η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ, και επειδή ήταν αναμεμειγμένο το όνομα του γιού του Αντρέα Παπαντρέου, ο βασιλιάς επέμενε να μην αναλάβει για να μην κατηγορηθεί ότι πάει να καλύψει το γιό του.
Αντηλλάγησαν τρεις επιστολές και στο τέλος ο Παπανδρέου κατέθεσε την παραίτησή του η οποία όχι μόνο έγινε δεκτή αλλά ο βασιλιάς είχε ήδη σχηματίσει την κυβέρνηση που ήταν από τα σπλάχνα της Ένωσης Κέντρου με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής Νόβα και στελέχη της κυβέρνησης όπως ο Μητσοτάκης που είχε το κρίσιμο υπουργείο του Συντονισμού.

Ποια ήταν η αντίδραση σε αυτήν τη μεθόδευση;

Αυτό προκάλεσε την άμεση αντίδραση του κόσμου. Το ίδιο βράδι γέμισε η Αθήνα διαδηλωτές. Κινητοποιήθηκε και η ΕΔΑ αλλά και οι οπαδοί του Κέντρου. Αυτή η ιστορία ώθησε σε μια κατά μέτωπον σύγκρουση με την αστυνομία, με τις δυνάμεις καταστολής. Και είχε το αποτέλεσμα αυτό που ξέρουμε στις 21 Ιουλίου να σκοτωθεί ο Σωτήρης Πέτρουλας, να έχουμε 100 τραυματίες, κ.λπ.
Επί 70 μέρες έγιναν εκατοντάδες συγκεντρώσεις σε όλη την Ελλάδα μεγάλες και μαζικές. Η Αθήνα επί 70 μέρες δονούνταν από καθημερινά συλλαλητήρια τα οποία στην αρχή έφταναν μέχρι την Παλιά Βουλή και μετά μέχρι το Σύνταγμα. Ιδιαίτερα όταν γίνονταν οι επανειλημμένες ψηφοφορίες των διαδοχικών κυβερνήσεων, που είχαν όλες επικεφαλής στελέχη της Ένωσης Κέντρου (Νόβας, Τσιριμώκος, Στεφανόπουλος) που πριν ήταν με τον Παπανδρέου.
Οι κινητοποιήσεις συνδυάζονταν με εργατικούς αγώνες, με αγροτικά συλλαλητήρια όπου χωριά κατέβαιναν στις πόλεις για να διαδηλώσουν κατά της αυλικής εκτροπής όπως είχαμε και μεγάλες απεργίες. Υπάρχει μια εικόνα της Πανεπιστημίου πιο άδειας από ποτέ. Μεγάλες απεργίες με συμμετοχή των σωματείων που έπαιρναν πρωτοβουλίες, διάφοροι φορείς  που συγκροτούνταν ad hoc, νομικοί, κ.λπ. Επίσης κυριαρχούσαν οι φοιτητές που ήταν τρία χρόνια στο δρόμο.
Υπήρχε τότε ένα εκπαιδευτικό κίνημα συνεχές, οξύτατο και αιχμή του δόρατος. Πάντα οι φοιτητές παίρνουν πρωτοβουλίες και για αντικειμενικούς λόγους αλλά αυτή η συνέχεια που κράτησε μέχρι τη δικτατορία είναι κάτι που δεν έχει απασχολήσει πολύ τους αναλυτές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας.

Ποια ήταν τα αιτήματα του κινήματος;

Μέσα σε αυτές τις ημέρες που το βασικό ήταν το πολιτικό αίτημα να αποκατασταθεί η «συνταγματική τάξη», υπήρχαν και άλλα αιτήματα, τα οποία προηγουμένως είχαν πολιτικοποιήσει τις μάζες των φοιτητών από δύο πλευρές. Αποκαλύπτοντας την έλλειψη βούλησης της πολιτικής ελίτ που κυβερνούσε, της Δεξιάς, να λύσει το πρόβλημά τους και από την άλλη διότι κατά τη διάρκεια της διεκδίκησης έπεφτε ξύλο. Η καταστολή οδηγεί σε μια πολιτικοποίηση διότι δίπλα στο «να καταργηθεί το έβδομο έτος» αρχίζεις να φωνάζεις «κάτω οι μπάτσοι», «κάτω η τρομοκρατία». Αυτή είναι μια διαδικασία που έγινε το 1962. Όλα αυτά τα αιτήματα που διατυπώθηκαν τότε, 1-1-4, 15%, πορείες ειρήνης κ.λπ. ξεκίνησαν από τη διεκδίκηση φοιτητικού εισιτηρίου, της μείωσης του κόστους των συγγραμμάτων, των διδάκτρων κ.λπ. Απέναντι σε αυτά είχε απαντήσει ο Παπανδρέου με το φάντασμα της δωρεάν παιδείας, που δεν υπήρξε ποτέ δωρεάν, απλώς καταργήθηκαν τα δίδακτρα.
Αξιοπρόσεχτο στοιχείο των «Ιουλιανών» υπήρξε η έφεση της νεολαίας και το πολιτικό της κριτήριο το οποίο πάντα προχώρησε πέρα από την κόκκινη γραμμή, όπως λέμε τώρα, των κομμάτων των αντιμοναρχικών και των αντιδεξιών, της ΕΔΑ και του Κέντρου, τα οποία κατά καιρούς θύμιζαν ότι δεν έθεταν πολιτειακό ζήτημα ενώ οι μάζες έθεταν σαφώς πολιτειακό ζήτημα όταν φώναζαν αντιμοναρχικά συνθήματα όπως «δεν σε θέλει ο λαός, παρ’ τη μάνα σου και μπρος», «η Αυλή οικόπεδο» και άλλα τέτοια που κυριαρχούσαν.

Ποια ήταν η δράση της νεολαίας κατά τη διάρκεια των Ιουλιανών;

Η κυρίαρχη παρουσία της νεολαίας στα πολιτικά πράγματα κορυφώθηκε αυτές τις 70 μέρες. Και σε αυτήν την ιστορία η αριστερή νεολαία μπορεί να καυχηθεί ότι έδειξε πρώτη το δρόμο. Και δεν ήταν μόνο η κύρια πλευρά της, ο μεγάλος όγκος της που ακολουθούσε τη γραμμή του κόμματος, του «έξω» και «εδώ». Ήταν και οι «αποκλίσεις», οι οποίες έπαιξαν το ρόλο τους σε αυτήν την ιστορία των αντιαυλικών συνθημάτων που έθεταν στην ουσία καθεστωτικό ζήτημα.
Δεν ήταν μόνο το ότι οι ίδιοι οι νεολαίοι της ΕΔΑ, οι Λαμπράκηδες κ.λπ. το ήθελε η καρδούλα τους να το πούνε, ήταν και το ότι υφίσταντο και μια πίεση από τα πλάγιά τους. Και αυτή η περίοδος είναι αξιοσημείωτη και για αυτό το πράγμα, το ότι ποτέ δεν διασπάστηκε μια διαδήλωση.
Η μάχη δόθηκε από όλον τον κόσμο, μαζί με τους κεντρώους αλλά προπαντός στον πυρήνα ήταν ενωμένοι οι αριστεροί. Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν ο Πέτρουλας που ήταν έτοιμος να φύγει από τη νεολαία της ΕΔΑ, είχε δεχτεί μομφή κ.λπ., σκοτώθηκε, δίπλα του έπαθε ρήξη σπληνός ο Αντρέας ο Λεντάκης που ήταν μέλος της ηγεσίας των Λαμπράκηδων. Αυτό είναι ένα χαρακτηριστικό το οποίο θέλω να το τονίσω, γιατί ίσως κάτι λέει για σήμερα.
Μετά τη δολοφονία του Πέτρουλα δημιουργήθηκε η ΠΑΝΔΗΚ (Πανσπουδαστική Δημοκρατική Κίνηση) η οποία ήταν μια πολιτική κίνηση, που είχε και συνδικαλιστικό χαρακτήρα, μιας αποκλίνουσας μερίδας που ως ένα βαθμό εμπνέονταν από το παράδειγμα της Κίνας αλλά δεν συνδέθηκε ποτέ οργανικά με τους ανθρώπους που εξέφραζαν εδώ ως ένα βαθμό αυτήν την άποψη.
Μια συσπείρωση που ζητούσε αποφασιστικότερη δράση, αριστερότερη πολιτική. Ήταν κυρίως ζήτημα ψυχοσύνθεσης, αντίληψης, παραπάνω διάθεσης από τους υπόλοιπους που ακολουθούσαν το κόμμα. Ήταν μαζική ιδιαίτερα σε ορισμένες σχολές όπως η Ανωτάτη Εμπορική, απ’ όπου ήταν ο Πέτρουλας και ο Μάκης ο Παπούλιας και η Ανωτάτη Βιομηχανική. Οι άλλες αριστερίστικες, όπως τις λέγαμε τότε, αποκλίσεις από τη γραμμή της ΕΔΑ κυρίως συγκεντρώνονταν γύρω από την κίνηση της Αναγέννησης ή τους Φίλους Νέων Χωρών. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι αυτά τα παιδιά κατέβαιναν πάντα όλα μαζί. Μάλωναν, τσακώνονταν αλλά στο δρόμο ήταν μαζί πάντα.

Είχε συνειδητοποιηθεί τότε ο βαρύνων ρόλος της νεολαίας;

Ο Ζαν Μεϋνώ, γνωστός γάλλος διανοούμενος, είδε μερικά πράγματα που δεν τα είδε ίσως κανένας στην Ελλάδα τότε. Μπορεί να τα είδαν οι Αμερικάνοι. Μπορεί να τα είδαν οι αυλικοί. Μπορεί να τα είδαν αυτοί που κέρδισαν το πραξικόπημα και προπαντός αυτοί που οργάνωσαν τη δικτατορία.
Όταν έγινε η δικτατορία πολλοί είπαν ότι έγινε από το φόβο της ανασύνταξης των κομμουνιστικών δυνάμεων, άλλοι έλεγαν για τον Ανδρέα Παπανδρέου κ.λπ. Ο Μεϋνώ χτύπησε στο κέντρο. Έγραψε το παρακάτω απόσπασμα στο βιβλίο του Οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα (Α΄ τόμος, σ. 564-565):
«Τον μεγαλύτερο ωστόσο νεωτερισμό στην πολιτική ζωή της χώρας αποτελεί η συμμετοχή της νεολαίας στις λαϊκές αυτές εκδηλώσεις κατά τρόπο μάλιστα που φαίνεται να αποκλείει την επιβίωση των παλαιών ταμπού που είχε κληροδοτήσει ο εμφύλιος πόλεμος […] οι νέοι της Ελλάδος θα επιδιώξουν να αποσπάσουν από τα χέρια των ξένων τις τύχες της πατρίδας τους και να τις πάρουν στα δικά τους. Και από τη σκοπιά αυτή οι εύθραυστοι και συγκεχυμένοι ακόμη δεσμοί, που σφυρηλατήθηκαν κατά τη διάρκεια των καθημερινών σχεδόν εκδηλώσεων των τελευταίων μηνών, μπορούν τελικά να αποτελέσουν το προζύμι για ένα φωτεινότερο εθνικό μέλλον. Η απίστευτη χυδαιότητα των επιθέσεων που εξαπολύουν σήμερα οι κύκλοι του κοινωνικού συντηρητισμού κατά της νεολαίας αυτής δίνει μια ένδειξη του φόβου που τους προκαλεί με την ψυχική της ανάταση και την αγωνιστικότητά της».
Ήθελε να δείξει ότι η δημοκρατική νεολαία είχε πάρει άλλες αποφάσεις από τους παλιούς. Είχε αποφασίσει και με μια ενωτική δράση να τελειώνει με αυτήν την ιστορία, να γίνει αφεντικό της χώρας της. Και ήταν φυσικό να έχει και λιγότερες φοβίες, λιγότερες αναστολές διότι η προηγούμενη γενιά είχε υποστεί τον εμφύλιο πόλεμο, δύσκολα πράγματα. Αυτό είναι αποτέλεσμα και κάποιων αντικειμενικών αλλαγών. Από το 1962-1963 έχουμε μια μαζικοποίηση των πανεπιστημίων με αλματώδη ρυθμό. Και αυτή η αύξηση οφείλεται κυρίως από επαρχιώτες που είναι σε μεγάλο ποσοστό τους παιδιά αριστερών οικογενειών που θέλουν να τα διώξουν από το χωριό για να μην υφίστανται εκεί την ιστορία των περιχαρακώσεων και των διωγμών.
Το ότι μετά το ’62-’63 κυριαρχεί το φοιτητικό στοιχείο δεν είναι άμοιρο και του αριθμού του. Είναι πολλαπλάσιος αριθμός συγκριτικά με 8-10 χρόνια νωρίτερα. Έγιναν νέα πανεπιστήμια, στην Πάτρα, στα Γιάννενα, νέες σχολές.
Ένα από τα συνθήματα στην περίοδο του 1-1-4 και του 15% ήταν «δεν μας χωρούν τα καφενεία». Δεν τους χωρούσαν οι αίθουσες διδασκαλίας και πήγαιναν στα καφενεία. Ή το σύνθημα «μάθημα στο Μον Παρνές», το οποίο ήταν και αιχμή στην πολιτική του Καραμανλή που έφτιαχνε καζίνα αλλά και αναδείκνυε το πρόβλημα του χώρου. Νοικιάζονταν δωμάτια, σάλες, δεν χωρούσαν στις αίθουσες.

Ποιο ήταν το κλίμα των ημερών και οι μορφές κινητοποίησης; Υπήρξαν νέα πράγματα που γεννήθηκαν σε εκείνες τις 70 ημέρες;

Υπήρξε το ξενύχτι έξω από τη Βουλή. Αυτό δεν είχε γίνει ποτέ ως τότε. Μετά την ιστορία με τον Πέτρουλα, κάναν και αυτοί πίσω. Πριν δεν φτάναμε στη Βουλή. Με μάχες μεταφέραμε τη διαδήλωση δρόμο-δρόμο. Φεύγαμε, πίναμε έναν καφέ και επιστρέφαμε. Ήταν μια συνεχής κινητοποίηση με τις εξάρσεις της και τις καμπές της βέβαια. Μια συνεχής κινητοποίηση από διάφορες δυνάμεις, συνδικαλιστικές, φοιτητικές, εκπαιδευτικές, καλλιτεχνικές. Γίνονταν απεργίες κ.λπ. Οι κοινωνικές δυνάμεις που κινητοποιούνταν ήταν ποικίλες. Κυριαρχεί όμως νομίζω ο ρόλος της νεολαίας. Είναι εμφανής η παρουσία της και ο ρόλος της. Και όχι μόνο ως πλειονότητα ή μια συμπαγής μάζα που βάζει τη σφραγίδα της σε αυτά τα πράγματα αλλά και ως νοοτροπία. Άλλου είδους νοοτροπία από τις παλιότερες κινητοποιήσεις. Ήταν περισσότερο ελεγχόμενες οι άλλες, ξέρεις τα κόμματα κουράζονται καμιά φορά, πρέπει να κοιμηθούν τα στελέχη τους, ενώ οι νεολαίοι ανάβουν και κανένα βαρέλι.
Υπήρξαν και τέτοια πράγματα τον Αύγουστο κάποια νύχτα, στα Χαυτεία και στην Πατησίων, υπήρξαν κάδοι με φωτιά. Και έγινε ζήτημα φοβερό: Νά τι θέλουν να κάνουν! Θα κάψουν την Αθήνα!
Για τις δυνάμεις της εξουσίας τότε αυτά τα πράγματα είχαν μεγάλη σημασία. Βρίσκονταν σε καινούργια πράγματα μπροστά που δεν ήξεραν πώς να τα χειριστούν. Η Ελένη Βλάχου εκτέθηκε. Στην Καθημερινή έγραψε ένα σημείωμα όπου αποκαλούσε τους νεολαίους «αρουραίους της Ομόνοιας» και καλούσε να ανοίξουν τα σφαιριστήρια, για να τελειώσουν οι διαδηλώσεις. Μυαλό που είχε τότε! Μετά, στη δικτατορία όμως κράτησε συνεπή στάση. 

Πάντως μέσα στην περίοδο των Ιουλιανών ξαναπαίρνει φόρα το πρώτο σύνθημα, το 1-1-4 το οποίο ήταν η υπόσχεση ότι θα τηρηθεί το ακροτελεύτιο άρθρο του Συντάγματος που αφιερώνει την τήρηση αυτή στους Έλληνες πολίτες. Από αίτημα προς την εξουσία γίνεται σύνθημα αυτοπραγμάτωσης. Μπορεί να μην ήταν φανερό αυτό τότε, όμως υπάρχουν ορισμένες διεργασίες που γίνονται στο μυαλό του ανθρώπου χωρίς να το συνειδητοποιεί πλήρως. Όπως το 15%. Δεν είναι ένα απλό αίτημα να αυξηθούν τα κονδύλια. Είναι ένας υπερδιπλασιασμός των κονδυλίων που σημαίνει ανατροπή του τρόπου κατάρτισης του προϋπολογισμού. Από πού θα τα πάρουν αυτά; Από τα ντουφέκια, από την καταστολή, από το πελατειακό κράτος. 

Όλα αυτά συγκλίνουν σε ένα άλλο πολιτιστικό αίτημα. Μια ζωή άλλου επιπέδου πια. Με ευρύτερη μόρφωση, άλλου είδους σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και προπάντων άλλου είδους σχέσεις με τους άλλους λαούς.

.


  


ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 1ο – 70 μέρες ο λαός στους δρόμους

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 2ο – Σωτήρης Πέτρουλας

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 3ο – συνέντευξη με τον Στέφανο Στεφάνου

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 4ο – συνέντευξη με τον Χριστόφορο Βερναρδάκη

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 5ο – Η εμφάνιση μιας νέας Αριστεράς

 

 

Τα «ΙΟΥΛΙΑΝΑ» είναι σε 5 μέρη και θα τα βρείτε όλα –> εδώ

 

 Αναδημοσίευση από –> εδώ
 
 
Δείτε επίσης
.

Σωτήρης Πέτρουλας  (politikokafeneio) Ημερολόγιο αποστασίας (pasatempo)

 Αποστασία του 1965 (wikipedia)

 Ιουλιανά 1965: ο λαός στους δρόμους  (ΝΑΡ Θεσσαλονίκης)

 Η Αποστασία και τα Ιουλιανά του 1965 (Χρήστος Καπούτσης)

 
 

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 2ο – Σωτήρης Πέτρουλας

 


Αναδημοσίευση από τον “δρόμο της Αριστεράς”  17.7.2010 – αρ. φύλλου 22
Ένθετο αφιέρωμα “Δρόμοι της Ιστορίας”. Επιμέλεια: Γιάννης Σκαλιδάκης.

Σωτήρης Πέτρουλας 1942-1965

Ο Σωτήρης Πέτρουλας γεννήθηκε στο Οίτυλο της Μάνης το 1942 από γονείς αγρότες. Το 1946 η οικογένεια Πέτρουλα καταφεύγει στην Αθήνα για να διασωθεί από τη δολοφονική μανία των ένοπλων συμμοριών της Δεξιάς.
Ο Σωτήρης Πέτρουλας εγγράφεται στο Δημοτικό Σχολείο της περιοχής Ακαδημίας Πλάτωνος και ταυτόχρονα αρχίζει να εργάζεται και να μπαίνει στα βάσανα της καθημερινής βιοπάλης. Τελειώνοντας το Δημοτικό το 1954 εγγράφεται στη Μέση Εμπορική Σχολή Εμποροϋπαλλήλων Αθηνών στην πλατεία Μητροπόλεως, και μετά από τη φοίτηση τριών τάξεων εγγράφεται στη Μέση Εμπορική στην πλατεία Κουμουνδούρου, την οποία και τελειώνει το 1960. Σ’ όλα αυτά τα χρόνια εξακολουθεί να εργάζεται και παράλληλα να είναι άριστος μαθητής και να συμμετέχει στο μαζικό μαθητικό κίνημα.
Η τελευταία χρονιά της μαθητικής του ζωής αποτελεί βασικό σταθμό της ζωής του. Μαζί με άλλους συμμαθητές του αρνείται να γράψει έκθεση με  σοβινιστικό και αντιλαϊκό περιεχόμενο. Συνειδητοποιεί την ανάγκη της οργανωμένης πάλης και εντάσσεται στην οργάνωση της Νεολαίας της ΕΔΑ. Τον Οκτώβρη του 1960 ύστερα από εξετάσεις εισάγεται στην Ανωτάτη Εμπορική Σχολή παίρνοντας υποτροφία 12.000 δραχμών και αρχίζοντας έτσι τη φοιτητική του σταδιοδρομία που δεν έμελλε να την ολοκληρώσει.
Γρήγορα μέσα από την καθημερινή του δραστηριότητα αναδεικνύεται σαν ένα από τα πιο συνεπή και συνειδητά στελέχη του φοιτητικού κινήματος και γίνεται στέλεχος της Ν. ΕΔΑ, εκλεγμένος από τους συναδέλφους του αναλαμβάνει την καθοδήγηση της οργάνωσης της Ανωτάτης Εμπορικής ως γραμματέας της. Στους αγώνες για το 114 και το 15%  αποτελεί ένα από τα βασικά καθοδηγητικά στελέχη. Τον Ιούλιο του 1962 είναι επικεφαλής ενός συνεργείου που υψώνει τη σημαία του 114 στην Ακρόπολη, στο Υπουργείο Βιομηχανίας και το Πανεπιστήμιο.Από τον Αύγουστο του 1962 επιχειρεί μια αξιολόγηση της μέχρι τότε πολιτικής των προοδευτικών δυνάμεων και ξεκινάει μια νέα προσπάθεια πιο έντονη από κάθε φορά για να ολοκληρώσει την ιδεολογική του συγκρότηση. Μετατρέπεται σε ένα πρότυπο νέου αγωνιστή που δεν κάνει διάκριση μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής ζωής. «Πάλευε και μάθαινε, μάθαινε και πάλευε». Είναι η κατευθυντήρια πολιτική του φιλοσοφία. Στις εκλογικές εξορμήσεις της ΕΔΑ του 1963-64 παίρνει ενεργό μέρος στο σπάσιμο της τρομοκρατίας με τις περιοδείες των πούλμαν των νέων δημοκρατών στις επαρχίες. Αν και διαφωνούσε με τη συγχώνευση της Νεολαίας της ΕΔΑ με τη Δημοκρατική Κίνηση Νέων Γρηγόρης Λαμπράκης και θα ασκήσει έντονη κριτική στις πολιτικές και ιδεολογικές επιλογές της ΕΔΑ, θα προσχωρήσει στη Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη, και θα πάρει μέρος στο πρώτο της Ιδρυτικό Συνέδριο το Μάρτη του 1965 για να δολοφονηθεί λίγο αργότερα αγωνιζόμενος για τη Δημοκρατία στη μεγάλη διαδήλωση της νεολαίας της Αθήνας στις 21 Ιουλίου 1965.

Θανάσης Καλαφάτης
πρόεδρος της ΕΜΙΑΝ

Από την κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα

Στίχοι του Σωτήρη Πέτρουλα

Χιλιάδες τόνοι γλωσσικό
μετάλλευμα
χρειάζεται να λιώσεις
για να βρεις τη χρειαζούμενη λέξη
στιχουργούσε ο Μαγιακόφσκι.

Θα ’φτανε όμως το λιώσιμο
Της γης για να συνθέσει
τη λέξη
«Σ αγαπώ»;

«Ο λαός […] αντέδρασε με μια εξέγερση που πήρε, σε ορισμένες ώρες, ένα χαρακτήρα σχεδόν πάνδημο, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις. Για να μειωθεί η εντύπωση, ειπώθηκαν λόγια σκληρά και επικίνδυνα. Ο λαός ονομάστηκε «όχλος» κι οι Έλληνες πολίτες –οι φοιτητές, οι εργάτες, οι γεωργοί, οι άνθρωποι των γραφείων, οι τραυματίες των πολέμων– ονομάστηκαν «αλήτες». Οι άρχοντές μας δεν έχουν ζυγίσει καλά τη σημασία των λέξεων όταν εκφράζονται για τους αρχόμενους. Ειπώθηκε ακόμα, σ’ όλους τους τόνους, πως γίνεται στην Ελλάδα «Λαϊκό Μέτωπο», επειδή στις εκδηλώσεις έλαβε μέρος κι η Άκρα Αριστερά. Όταν όμως ξεσηκώνονται τα τρία τέταρτα τουλάχιστο του πληθυσμού, αυτό δε λέγεται πια ούτε «Λαϊκό» ούτε άλλου είδους «Μέτωπο». Αυτό λέγεται: το Έθνος. Γιατί αν τα τρία τέταρτα των Ελλήνων δεν είναι το Έθνος, τότε ποιος είναι;»

Γιώργος Θεοτοκάς, «Πού πάμε», 8 Σεπτεμβρίου 1965 [Η εθνική κρίση, Αθήνα, Θεμέλιο, 1966].

Σωτήρη Πέτρουλα
σε πήρε ο Λαμπράκης, σε πήρε η Λευτεριά

Η πομπή περνάει από την οδό Λένορμαν, από την πλατεία Μεταξουργείου, τη λεωφόρο Αχιλλέως, την Αγίου Κωνσταντίνου:

Σωτήρη Πέτρουλα

οδήγα το Λαό σου, οδήγα μας μπροστά.

Είδα χιλιάδες, εκατοντάδες χιλιάδες Λαού, να στριμώχνονται στα πεζοδρόμια, στα παράθυρα και τους εξώστες, και τα λουλούδια να πέφτουν βροχή κι είδα τη λαοθάλασσα που ακολουθούσε κι άκουσα τα συνθήματα και κατάλαβα πως αυτή δεν ήταν κηδεία, ήταν μια γιγάντια διαδήλωση, σε πάθος και σε όγκο, η τελευταία διαδήλωση του Σωτήρη:

Μάρτυρες, ήρωες οδηγούνε
τα γαλάζια μάτια σου
μας καλούνε.

Στρατής Τσίρκας, Η Χαμένη Άνοιξη, Αθήνα, Κέδρος, 2002.

 

Οι γονείς του Σ. Πέτρουλα

 
 
 
 

 

.

 

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 2ο – Σωτήρης Πέτρουλας

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 1ο – 70 μέρες ο λαός στους δρόμους

Αναδημοσίευση απο τον «δρόμο της Αριστεράς»  17.7.2010 – αρ. φύλλου 22
Ένθετο αφιέρωμα «Δρόμοι της Ιστορίας». Επιμέλεια: Γιάννης Σκαλιδάκης.
 

Με το αφιέρωμα στα γεγονότα του Ιουλίου 1965, που έμειναν γνωστά ως Ιουλιανά, εγκαινιάζουμε ένα νέο ιστορικό ένθετο, τους Δρόμους της Ιστορίας. Ελπίζουμε να γίνει ένα βήμα για την ανάδειξη ιστορικών ζητημάτων με ζωντανό τρόπο και να ανταποκριθεί στην ανάγκη των αναγνωστών του Δρόμου να βρεθούν σε ιστορικές διαδρομές. Η πρώτη μας –πειραματική εν πολλοίς– διαδρομή μας φέρνει στους δρόμους της Αθήνας, αλλά και της υπόλοιπης χώρας, στις 70 ημέρες του μεγάλου καλοκαιριού του 1965. 

  

Εισαγωγικό κείμενο 

Δεν είχαν περάσει 20 χρόνια από τον Σεπτέμβριο του 1946, όταν η κυβέρνηση Τσαλδάρη, μετά την επικράτησή της στις εκλογές του Μαρτίου 1946, την ψήφιση του Γ΄ Ψηφίσματος και την αρχή της κρατικής πλέον τρομοκρατίας εναντίον της Αριστεράς και ουσιαστικά του ελληνικού λαού, επανέφερε με ελεγχόμενο δημοψήφισμα στο θρόνο του τον Γεώργιο Β΄, βασιλέα των Ελλήνων. Ακολούθησε ο εμφύλιος πόλεμος, η ήττα των αριστερών δυνάμεων και η καταθλιπτική εγκαθίδρυση του μετεμφυλιακού κράτους και παρακράτους, πάντοτε όμως με τη μορφή της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, όπως άρμοζε σε μια χώρα του ελεύθερου κόσμου. 

Με τη δεκαετία του ’60 οι οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές άνοιγαν ρωγμές στο πλήρως ελεγχόμενο πολιτικό σύστημα ενώ οι δυνάμεις της Αριστεράς, ήδη από το τέλος του εμφυλίου, ήταν παρούσες με αγωνιστικό τρόπο παρά τις διώξεις και τις προσπάθειες απομόνωσής τους. Με την ανάληψη της εξουσίας από το Κέντρο το 1963 και την άνοδο των λαϊκών αγώνων, το σύστημα έφτανε στα όρια ανοχής του.
Η πολιτική κρίση ξέσπασε όταν ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου αποφάσισε να αντικαταστήσει τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Γαρουφαλιά με τον εαυτό του. Ο εγγονός του Γεωργίου Β΄, Κωνσταντίνος Β΄ αποφάσισε πως ο εκλεγμένος πρωθυπουργός της χώρας δεν μπορούσε να γίνει και υπουργός Εθνικής Αμύνης. Είχε δε στα σκαριά μια άλλη κυβέρνηση από μερίδα στελεχών του Κέντρου κατά της νόμιμης κυβέρνησής τους με τη στήριξη της Δεξιάς και δεν θα αργούσαν τα σενάρια για δικτατορικές λύσεις. Ο πρωθυπουργός παραιτήθηκε. Ο ελληνικός λαός, που προσδοκούσε μια αλλαγή στην πορεία της χώρας μετά από χρόνια παντοκρατορίας του θρόνου, του στρατού και της Δεξιάς, ένιωσε ένα χαστούκι κατάμουτρα. Ακολούθησε αμέσως μια πραγματική λαϊκή εξέγερση που κράτησε 70 μέρες, μια εξέγερση που ξεπέρασε τις ηγεσίες όλων των κομμάτων, της Αριστεράς (ΕΔΑ) συμπεριλαμβανομένης, μια εξέγερση που ουσιαστικά έριξε δύο αυλικές κυβερνήσεις (Νόβα, Τσιριμώκου), μια εξέγερση με δικά της συνθήματα, δικές της μορφές κινητοποίησης, τον δικό της ήρωα, δικό της στόχο –να τελειώνει με την Αυλή που συμπύκνωνε και συμβόλιζε ένα καθεστώς άδικο και ανελεύθερο ενώ στράφηκε καθαρά και κατά των Αμερικανών που είχαν εγκαθιδρύσει το δικό τους καθεστώς ελέγχου της χώρας. Μια εξέγερση που τελικά υποχώρησε αφού κατατρόμαξε το σύστημα –η δικτατορία θα ήταν η απάντησή του.
Η ιστορία των 70 ημερών δεν προβλήθηκε ιδιαίτερα από κανένα κέντρο μιας και καμία πολιτική δύναμη δεν στάθηκε στο ύψος της. Η επίσημη Αριστερά ίσως τρόμαξε και αυτή από την τροπή των εξελίξεων που ξεπερνούσαν τα σχέδια για έναν ομαλό εκδημοκρατισμό. Η ανάγκη για μια πιο ριζοσπαστική πολιτική είχε ήδη εκδηλωθεί και μια άλλη Αριστερά οργανωνόταν σε ομίλους, περιοδικά, στις σχολές, τα σχολεία αλλά και στους χώρους δουλειάς. Η Δεξιά σπρωχνόταν στο περιθώριο της πολιτικής ζωής αλλά και της ιστορίας βλέποντας παντού συμμορίτες και ένοπλες ταξιαρχίες Λαμπράκηδων. Κάπως έτσι, από τα Ιουλιανά αναδείχτηκε «Γέρος της Δημοκρατίας» ο Γεώργιος Παπανδρέου και με την προίκα της «αποστασίας» ο Ανδρέας, πάνω στην οποία θα έχτιζε την πορεία του προς την εξουσία.
Σε αυτό το αφιέρωμα προσπαθήσαμε να αναδείξουμε πλευρές των γεγονότων που θεωρούμε σημαντικές όπως ο ρόλος της νέας γενιάς στα γεγονότα, η στάση των πολιτικών δυνάμεων αλλά και να αναζητήσουμε τυχόν αναλογίες με τις σημερινές συνθήκες. Για όλα αυτά μιλήσαμε με τον Στέφανο Στεφάνου, μέλος τότε της γραμματείας της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη και στέλεχος της ΕΔΑ και με τον καθηγητή Πολιτικών Επιστημών Χριστόφορο Βερναρδάκη. Για να περιγράψουμε το κλίμα της εποχής ανατρέξαμε σε συνθήματα, πηγές της εποχής, φωτογραφίες και σκίτσα. Να ευχαριστήσουμε για αυτά την Εταιρεία Μελέτης της Ιστορίας της Αριστερής Νεολαίας (ΕΜΙΑΝ), τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας (ΑΣΚΙ) και τον Νίκο Σαραντάκο. Ελπίζοντας να μας συγχωρήσετε κακοτοπιές αυτής της πρώτης διαδρομής, σας καλωσορίζουμε στους Δρόμους της Ιστορίας.


 

70 μέρες ο λαός στους δρόμους

Σε ολόκληρο το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου οι δυνάμεις της Αριστεράς καταγγέλλουν τον κίνδυνο πραξικοπήματος και καλούν τους πολίτες σε εγρήγορση. Με επανειλημμένες ανακοινώσεις της η Ε.Ε. της ΕΔΑ καταγγέλλει την απειλή και καλεί σε εθνικό μέτωπο κατά των συνωμοτών. Το ίδιο και το Κ.Σ. της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Η Κ.Ε. του ΚΚΕ επίσης.

Στις 5.7.1965 πραγματοποιείται στο κέντρο της Αθήνας (Προπύλαια) μεγάλη συγκέντρωση νεολαίας με οργανωτές τη ΣΕΕΝΕ και το Σύλλογο Εργαζομένων Φοιτητών. Συμμετέχει η ηγεσία της ΕΦΕΕ. Το ψήφισμα αναφέρεται: α) στην υπεράσπιση της δημοκρατικής ομαλότητας, β) στο Κυπριακό, γ) στα πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων, δ) στην Εγκύκλιο 1010 (που απαγορεύει την πολιτική δράση στα γυμνάσια), ε) στις συνδικαλιστικές ελευθερίες, στ) στο αίτημα αύξησης των ημερομισθίων κατά 20%-30%. Πολλές συγκεντρώσεις σε όλη την Ελλάδα διοργανώνονται από την ΕΔΑ και από δημοκρατικούς μαζικούς φορείς (Δημοκρατικοί Νομικοί, ΕΦΕΕ, εργατικά κέντρα κ. ά.), ψηφίσματα και τηλεγραφήματα απαιτούν από την εκλεγμένη κυβέρνηση να μην παραιτηθεί. Η ΕΚ επισήμως σιωπά προσώρας. Στελέχη της όμως μετέχουν στις κινήσεις κατά της απειλής. Στις 13.7 απεργία και συγκέντρωση οικοδόμων της Αθήνας. Στις 14.7 συγκέντρωση 20.000 πολιτών στην Πάτρα (οργανωτής η ΕΔΑ).

  

  

Ιουλιανά, ένα χρονικό των γεγονότων

 15.7.65 Η πρώτη φάση της βασιλικής εκτροπής: ο Κωνσταντίνος δέχεται σε ακρόαση –που πριν αρνούνταν– τον πρωθυπουργό, κάνει δεκτή την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου και αναθέτει το σχηματισμό κυβέρνησης στον πρόεδρο της Βουλής Γ. Αθανασιάδη-Νόβα. Διαδηλώσεις ξεσπούν στην Αθήνα. Άγρια επίθεση της αστυνομίας.
«Τρεις εμφανίζονται στην αρχή: ο Νόβας, ο Κωστόπουλος, ο Τούμπας. Η διανόηση, το χρήμα, η πυγμή».

16.7 Δημοσιεύονται στον δεξιό τύπο οι τρεις επιστολές του βασιλιά στον πρωθυπουργό (8.7, 10.7 και 14.7). Διαδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη, Πάτρα· διαμαρτυρίες απ’ όλη τη χώρα. Ορκίζονται 16 υπουργοί της νέας «κυβέρνησης» (μεταξύ αυτών τα στελέχη της ΕΚ Μητσοτάκης, Αλλαμανής, Παπασπύρου, Μπακατσέλος, Τούμπας). Στην Αθήνα η αστυνομία επιτίθεται με δακρυγόνα· 104 τραυματίες.
«Την Παρασκευή η νεολαία βρίσκεται πάλι στο κέντρο της Αθήνας διαδηλώνοντας την αντίθεσή της στο πραξικόπημα. Αργά το βράδυ η αστυνομία επιτίθεται βάρβαρα στο Σύνταγμα για να διαλύσει τη νεολαία. Γίνεται μάχη. Τα νιάτα αντιστέκονται στις επιθέσεις, στήνουν πρόχειρα οδοφράγματα, ανάβουν φωτιές».

17.7 Μεγάλη συγκέντρωση στο γήπεδο του «Παναθηναϊκού». Διάγγελμα του Πασαλίδη, ζητεί επάνοδο στη συνταγματική τάξη, καλεί σε δημοκρατικό αγώνα.
«Η διαδήλωση θεριεύει, πλημμυράει στους δρόμους, από την Πατησίων και Αλεξάνδρας προς το γήπεδο, γίνεται λαοθάλασσα, γίνεται θριαμβευτική πορεία, μέσα σε συνεχείς κραυγές και χειροκροτήματα. Πίσω ακολουθούν άλλες κολώνες και για πρώτη φορά ακούγεται το σύνθημα “Δημοψήφισμα”».

19.7 Λαοθάλασσα από Καστρί ως Σύνταγμα κατά την κάθοδο του Γ. Παπανδρέου έως τα γραφεία της ΕΚ από όπου απευθύνει σύντομο χαιρετισμό. Ανακοίνωση της ΕΔΑ: να κυβερνηθεί η χώρα σύμφωνα με τη λαϊκή εντολή της 16.2.1964. Η αστυνομία επιτίθεται εναντίον πολιτών σε συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη.
«Ο καθένας βλέπει στο κυνήγημα του Παπανδρέου το κυνήγημα το δικό του. Αν καταφέρουνε να ξηλώσουμε το γέρο πολιτικό, αυτό δεν είναι τίποτε άλλο παρά πρόσχημα για να επιτεθούν στις ελευθερίες ολόκληρου του λαού και να τον φιμώσουν».

21.7 Στην πορεία των φοιτητών και νεολαίας που επακολούθησε τη συγκέντρωση της ΕΦΕΕ στα Προπύλαια δολοφονείται στη διασταύρωση Σταδίου και Χρ. Λαδά ο αριστερός φοιτητής της ΑΣΟΕΕ Σωτήρης Πέτρουλας, 23 χρονών. 150 τραυματίες-θύματα της άγριας απρόκλητης επίθεσης της αστυνομίας, μεταξύ των οποίων σοβαρά ο Αντρέας Λεντάκης, κεντρικό στέλεχος της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη. Συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη, Καβάλα, Πειραιά, Λάρισα, Χαλκίδα, Αγρίνι, Λαμία, Άρτα, Λιβαδειά, Γιαννιτσά, Χίο, Σέρρες κ.α.
«Όλη η Αθήνα και τα περίχωρα συγκλονίζονται από το βαρύ πένθος. Χιλιάδες περνάνε από το μικρό σπίτι του Κολωνού να δώσουν ύστατο χαιρετισμό στο νεκρό τους παλικάρι».

23.7 Η κηδεία του Σωτήρη Πέτρουλα. Ο όγκος και ο παλμός του κόσμου θυμίζουν την κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη. Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι τιμούν τον νεκρό με τα συνθήματα: – Ο Σωτήρης ζει! – Αθάνατος! – Τούμπα δολοφόνε! – Δεν περνάει ο φασισμός! Συγκεντρώσεις σε όλη τη χώρα.
«Η αστυνομία δεν υπάρχει πουθενά για την τάξη. Έχουν αναλάβει να τηρήσουν την τάξη στελέχη της ΕΔΑ που αγωνίζονται μάταια να ακουστούν. Ώρα έντεκα προσπαθούν να κάνουν ακόμα την τροχαία στη γωνία του Συντάγματος και της οδού Φιλελλήνων. Σε λίγο θα εξαφανιστούν και αυτοί μέσα στη μάζα. Ο όγκος του κόσμου μεγαλώνει όπως ξανοίγονται και τα συνθήματα περισσότερο. Αυτή τη στιγμή κυριαρχεί το “Δημοψήφισμα” και ένα καινούργιο που ακούγεται για πρώτη φορά: “Ο Στρατός με το Λαό”».


 

26.7 Μεγάλες συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για τη δολοφονία του Σωτήρη Πέτρουλα και την αναβίωση του αστυνομικού κράτους στη Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Κοζάνη, Φλώρινα, Κατερίνη, Μυτιλήνη, Σάμο (Βαθύ και Καρλόβασι), Χανιά, Γιάννινα, Σύρα, Δράμα κ.α. Ανακοίνωση Κ.Σ. ΔΝΛ «Με τη σημαία του Σωτήρη Πέτρουλα…»

27.7 Απεργία εκατοντάδων σωματείων εργαζόμενων και επαγγελματιών σε πολλές πόλεις. Συμμετοχή άνω του 90% σε Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη, Ελευσίνα. Διαδήλωση και πορεία προς τη Βουλή. Συνέντευξη τύπου της ΕΔΑ. Η. Ηλιού: Ανάθεση της κυβέρνησης στον νόμιμο πρωθυπουργό, αλλιώς άμεσες εκλογές. Συγκέντρωση και πορεία 50.000 στη Θεσσαλονίκη και σε πολλές άλλες πόλεις.
«Μέσα σε ένα σκληρό και σπάνιο λιοπύρι αρχίζει η συγκέντρωση. Ομιλητές επί ομιλητών περνάνε από το βήμα, λέγοντας τα ίδια και τα ίδια, αρχίζουν να κουράζουν τη συγκέντρωση. Τα συνθήματα είναι αδύνατα. Σήμερα η εδαΐτικη “γραμμή” έχει κατεβάσει και τις τελευταίες εφεδρείες της για να συγκρατήσει τη συγκέντρωση σε ορισμένα όρια ησυχίας. […] Οι εργάτες προχωράνε προς την Ομόνοια και από κει στην οδό Πανεπιστημίου, αδιαφορώντας για τις συνεχείς σειρές των “εφόρων” που τους εκλιπαρούν να γυρίσουν πίσω. Αυτοί ήρθαν για να διαδηλώσουν τη θέλησή τους και όχι να μπαφιάσουν από λόγια στην πλατεία της Δημαρχίας».

2.8 Πολιτικό μνημόσυνο Σωτήρη Πέτρουλα από τη Νεολαία Λαμπράκη στο θέατρο «Παρκ» με ομιλητή τον Μίκη Θεοδωράκη. Πρωτοτραγουδήθηκε το τραγούδι «Σωτήρης Πέτρουλας» του μεγάλου μουσικοσυνθέτη. Τη συγκέντρωση ακολουθεί μεγάλη διαδήλωση ως το Σύνταγμα. 

4.8 Καταψήφιση (167 βουλευτές κατά) της κυβέρνησης Νόβα στη Βουλή. Ξενύχτι μεγάλης διαδήλωσης στο Σύνταγμα. Από εδώ και πέρα η νεολαία «στρατοπεδεύει» στον Άγνωστο και στο Σύνταγμα, ιδιαίτερα τις μέρες που συνεδριάζει η Βουλή.

6.8 Ο πρόεδρος της ΕΔΑ Πασαλίδης στα ανάκτορα. Είναι η πρώτη φορά που ηγέτης της ελληνικής Αριστεράς γίνεται δεκτός από Έλληνα βασιλιά. Μεγάλη συγκέντρωση στο κέντρο της Αθήνας και πορεία προς τα γραφεία της ΓΣΕΕ. Εκδηλώσεις πανελλαδικής συμπαράστασης στη διοίκηση της Γενικής Συνομοσπονδίας που απειλείται με έκπτωση βάσει μεθοδευμένης δικαστικής διαδικασίας.

10.8 Ο Στεφανόπουλος καταθέτει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης που είχε λάβει το βράδυ της 8.8. Η αστυνομία χτύπησε διαδήλωση στην Ομόνοια. 

12.8 Συγκέντρωση οικοδόμων στο θέατρο «Γκλόρια» Συγκέντρωση ΕΦΕΕ στα Προπύλαια. Πορεία δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών.
«Ο λαός και πάλι πολύς, παρ’ όλο που είναι η τρίτη μεγάλη συγκέντρωση μέσα στην εβδομάδα και φυσικό να υπάρχει μια κούραση. Στην κούραση αυτή βασίζονται όλοι οι αντιδραστικοί, στην κούραση βασίζεται και η γραφειοκρατία για να ησυχάσει από τους διαδηλωτές. […] Στο τέλος των ομιλιών επαναλαμβάνεται η ίδια πορεία και ο ίδιος τρόπος διάλυσης. Σιγά-σιγά καταντάνε λιτανείες οι διαδηλώσεις».

17.8 Μεγάλη συγκέντρωση στο γήπεδο του «Παναθηναϊκού». Πορεία έως την Ομόνοια (οργανωτές ΓΣΕΕ, ΕΦΕΕ, ΔΕΣΠΑ, Δημοκρατικοί Νομικοί κ.ά.). 

18.8 Εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον Ηλία Τσιριμώκο. Απόφαση της 9ης Ολομέλειας της Κ.Ε. του ΚΚΕ για την πολιτική κρίση.
«Οι χωριάτες, οι ψηφοφόροι κυνηγάνε τους βουλευτές τους στα σπίτια τους, στους δρόμους, στα καφενεία, στα χωριά για να τους εμποδίσουν να προδώσουν».

19.8 Συγκέντρωση στο θέατρο «Γκλόρια», Προπύλαια και γύρω δρόμους. Διαδηλώσεις στο κέντρο της Αθήνας και στο Σύνταγμα. Χτύπησε η αστυνομία· δεκάδες τραυματίες. Ανατροπή της δημοκρατικής διοίκησης της ΓΣΕΕ (με δικαστικό δρόμο).
«Η συγκέντρωση είναι μικρή, στο τέλος όταν έχουν μείνει μερικές εκατοντάδες νεολαίοι στο δρόμο, η αστυνομία αρχίζει την επίθεσή της.
Με μια πρωτοφανή βιαιότητα ξυλοκοπούν και ποδοπατούν τους λίγους διαδηλωτές, που συνεχίζουν μέχρι αργά τη νύχτα τις διαδηλώσεις τους»
.

20.8 Η ΕΔΑ καταγγέλλει τον «πρωθυπουργό του αίματος». Διαδήλωση 50.000 πολιτών στο κέντρο της Αθήνας. Επίθεση αστυνομίας με δακρυγόνα. 160 τραυματίες, 110 συλλήψεις.
«Οι συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται μέχρι τις δύο μετά τα μεσάνυχτα. Οι διαδηλωτές αρχίζουν να στήνουν οδοφράγματα σε ολόκληρο το κέντρο της Αθήνας.
Ο αθηναϊκός λαός, η αδούλωτη πολιτεία δίνει για άλλη μια φορά το μαχητικό της παρόν. “Δεν θα περάσει ο φασισμός”, έστω και να φορέσει “σοσιαλιστική” μάσκα»
.

28.8 Έπεσε η κυβέρνηση Τσιριμώκου με 159 ψήφους κατά. Διαδηλώσεις στην πλατεία Συντάγματος. Πολλές απεργίες σε διάφορες πόλεις. 

1.9 Συγκαλείται Συμβούλιο του Στέμματος με αποκλεισμό της ΕΔΑ. Συγκέντρωση της ΕΔΑ στον Πειραιά. Πορεία: Προπύλαια-Ομόνοια εναντίον του Συμβουλίου του Στέμματος. 

4.9 Δηλώσεις Πασαλίδη. Ζητά υπηρεσιακή κυβέρνηση και άμεσες εκλογές. 

5.9 Τη νύχτα «άγνωστοι» ανατίναξαν τη Λέσχη Λαμπράκη στο Μυλοχώρι, συνοριακό χωριό του Κιλκίς. 

8.9 Συγκέντρωση ΕΔΑ στο «Γκλόρια» –η μεγαλύτερη των 53 ημερών. Διαδήλωση στην Ομόνοια. Ναυάγησαν οι συνεννοήσεις Παπανδρέου-Κανελλόπουλου για εξεύρεση λύσης. Το Π.Γ. του ΚΚΕ ζητά ελεύθερες εκλογές με απλή αναλογική.

11-12.9 Συγκαλείται στο θέατρο «Διάνα» η 2η σύνοδος του Κ.Σ. ΔΝΛ με την παρουσία πλήθους πολιτικών παραγόντων και ανθρώπων του πνεύματος και της τέχνης. Απόφαση: η υπεράσπιση της Νεολαίας Λαμπράκη από τον κίνδυνο διάλυσής της που μεθοδεύουν οι αυλικοί είναι πάλη για την υπεράσπιση της δημοκρατίας. 

17.9 Συγκέντρωση Πανελλήνιας Ένωσης Γυναικών στο «Γκλόρια». Ορκίστηκε η Τρίτη αυλική κυβέρνηση (Στεφανόπουλου). Δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι διαδηλώνουν στους δρόμους της Αθήνας και στο Σύνταγμα. 

19.9 250-300 χιλιάδες στην πανδημοκρατική συγκέντρωση Θεσσαλονίκης με ομιλητή τον Γ. Παπανδρέου. 

 
21.9 Παραίτηση Τούμπα. (Λέγεται ότι αυτό έγινε γιατί δεν ευδοκίμησε η προσπάθειά του να διαλύσει τους Λαμπράκηδες!). Συλλαλητήριο 10.000 καπνοπαραγωγών στις Σέρρες. Συγκεντρώσεις της ΕΔΑ και της ΔΝΛ σε δεκάδες χωριά και πόλεις. 
 
24.9 Παναθηναϊκή συγκέντρωση στο «Γκλόρια». Στη Βουλή η κυβέρνηση Στεφανόπουλου παίρνει ψήφο εμπιστοσύνης (με 152 ψήφους υπέρ). 
Τις επόμενες μέρες –και για καιρό– συνεχίζονται σε όλη την Ελλάδα οι λαϊκές κινητοποιήσεις εναντίον της βασιλικής εκτροπής.
 
 
Την περιληπτική αποτύπωση των γεγονότων επιμελήθηκε ο Στέφανος Στεφάνου στηριζόμενος στα καθημερινά δημοσιεύματα της Αυγής, από το αρχείο της που φυλάσσεται στα ΑΣΚΙ. Το χρονολόγιο δημοσιεύτηκε στο δεύτερο Δελτίο της ΕΜΙΑΝ, τον Ιούλιο του 2005. Εδώ δημοσιεύεται απόσπασμά του. Η «αφήγηση» είναι από το Χρονικό του Δημήτρη Λιβιεράτου στην έκδοση Ιούλης ’65. Η έκρηξη [Αθήνα, Κομμούνα, 1985].
 
 
 
 

  

 

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 1ο – 70 μέρες ο λαός στους δρόμους

ΙΟΥΛΙΑΝΑ – Μέρος 2ο – Σωτήρης Πέτρουλας

 
 

Τα «ΙΟΥΛΙΑΝΑ» είναι σε 5 μέρη και θα τα βρείτε όλα –> εδώ

  

 Αναδημοσίευση από –> εδώ
 
 
Δείτε επίσης
.

Σωτήρης Πέτρουλας  (politikokafeneio)

Ημερολόγιο αποστασίας (pasatempo)

Αποστασία του 1965 (wikipedia)

Ιουλιανά 1965: ο λαός στους δρόμους  (ΝΑΡ Θεσσαλονίκης)

Η Αποστασία και τα Ιουλιανά του 1965 (Χρήστος Καπούτσης)

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

Jorge Luís Bermudez: Τα εργοστάσια χωρίς αφεντικά λειτουργούν, χωρίς εργάτες όχι…

 

Ο Αργεντινός Jorge Luis Bermudez, εργάτης στο εργοστάσιο Χωρίς Αφεντικά FaSinPat (πρώην Ζανόν), που βρέθηκε στην Ελλάδα, καλεσμένος των Αντιρατσιστικών Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και Αθήνας και του περιοδικού Αλάνα, μίλησε στο Δρόμο για τα κατειλημμένα εργοστάσια, τη συλλογική διοίκηση και ανάπτυξη της παραγωγής, αλλά και για την ουσιαστική αλλαγή στη συνείδηση των εργαζομένων.

 

Από αριστερά ο Jorge Luís Bermudez η Δώρα και η Γεωργία
στην ταβέρνα του 15ου Αντιρατσιστικού Φεστιβάλ στο Γουδή


Θυμίστε μας πώς προέκυψε το κίνημα των καταλήψεων εργοστασίων…

Τα κατειλημμένα / επανοικειοποιημένα εργοστάσια στην Αργεντινή προέκυψαν μετά από διαδικασίες αποβιομηχανοποίησης που κορυφώθηκαν με την κρίση του 2001. Οι εναλλακτικές ήταν ή δουλεύεις ή μένεις άνεργος με ένα πενιχρό επίδομα ανεργίας, που δεν έφτανε για την αξιοπρεπή συντήρηση μιας οικογένειας. Δεν ήταν μονάχα βιομηχανίες αλλά και επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών που τέθηκαν υπό τον έλεγχο των εργαζομένων (ιδιωτικά νοσοκομεία, ιδιωτικά σχολεία, ξενοδοχεία κ.λπ.).

Σήμερα πώς διαμορφώνεται η κατάσταση; Πόσα εργοστάσια τελούν υπό κατάληψη;
Η κατάσταση στα κατειλημμένα δεν είναι παντού η ίδια. Σε γενικές γραμμές το νομικό τους καθεστώς είναι πολύ επισφαλές. Το κράτος, σε ό,τι αφορά τις ευθύνες του για αυτήν την κατάσταση, δεν έχει κάνει τίποτα. Θα πρέπει να συνεχισθεί ο αγώνας, μαζί με την κοινωνία των πολιτών, για να επιτευχθεί ένας νόμος εθνικής εμβέλειας για την απαλλοτρίωση όλων αυτών των επιχειρήσεων. Αυτές οι επιχειρήσεις είναι περίπου 135.

Υπάρχει διασύνδεση μεταξύ των κατειλημμένων εργοστασίων και σε ποιο πλαίσιο;
Δεν υπάρχει μια οργάνωση σε εθνικό επίπεδο που να συμπεριλαμβάνει όλα τα κατειλημμένα / επανοικειοποιημένα εργοστάσια. Γίνεται προσπάθεια έτσι ώστε οι αυτοδιαχειριζόμενες επιχειρήσεις, με δημοκρατική οργάνωση, να μπορέσουν να βρουν ένα πεδίο συνεργασίας. Από την άλλη, υπάρχουν μεμονωμένοι δεσμοί συνεργασίας και υποστήριξης μεταξύ κατειλημμένων εργοστασίων.

Στο εργοστάσιο Ζανόν πώς είναι οργανωμένη η διοίκηση; Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις;
Όλα τα διοικητικά στελέχη αντιτάχθηκαν στην απόφαση για την κατάληψη του εργοστασίου και έφυγαν. Κατά συνέπεια, τις θέσεις τους (στο λογιστήριο, στα εργαστήρια τεχνικού ελέγχου κ.λπ.) έπρεπε να αναλάβουν οι εργάτες οι οποίοι, σιγά-σιγά, έμαθαν να ανταποκρίνονται στα καθήκοντά τους, χάρη και στη βοήθεια και επιμόρφωση που έλαβαν μέσα από συμφωνίες συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άιρες και το Πανεπιστήμιο του Κομάγουε (πρωτεύουσας της επαρχίας μας), ειδικότερα με τις Σχολές Μηχανικών και Οικονομίας. Υπογραμμίζουμε ότι υφίσταται μια κυκλική εναλλαγή των εργαζομένων στις διοικητικές θέσεις, για τις οποίες οι εργαζόμενοι, πάντοτε, εκλέγονται μέσα από γενικές συνελεύσεις. Αυτή η, εκ περιτροπής, ανάληψη των διοικητικών θέσεων συντελεί στην τεχνική και μορφωτική, εν γένει, αναβάθμιση όσο το δυνατόν περισσότερων εργαζομένων και στην αποφυγή φαινομένων γραφειοκρατικοποίησης και επιβολής της θέλησης των λίγων πάνω στους πολλούς. Στο βαθμό, δε, που η γνώση συνιστά δύναμη και όργανο επιβολής και επειδή το 60% των εργαζομένων μας δεν είχαν απολυτήριο λυκείου -η δημόσια εκπαίδευση τα τελευταία χρόνια, με πρόφαση την κρίση, έχει υποβαθμισθεί πολύ- απαιτήσαμε και πετύχαμε την ίδρυση από το κράτος ενός σχολείου δεύτερης ευκαιρίας για τους εργαζομένους της Ζανόν, ανοικτού στην τοπική κοινότητα και προσαρμοσμένου στο εργοστασιακό ωράριο (με παράλληλα «φροντιστήρια» για όσους, για εργασιακούς λόγους, χάνουν κάποια μαθήματα). Όσο για τις αποφάσεις, αυτές λαμβάνονται πλειοψηφικά σε γενικές συνελεύσεις.

Πώς προγραμματίζεται η παραγωγή; Οι σχέσεις με την αγορά σε ζητήματα προώθησης των προϊόντων, ανταγωνισμού κ.λπ., ποιες είναι;
Η παραγωγή οργανώνεται σε μηνιαία βάση. Η ποσότητά της καθορίζεται σε συνάρτηση με τις εκάστοτε παραγωγικές δυνατότητες. Η ποικιλία (σχέδια, χρώματα) σε συνάρτηση με τα υπάρχοντα στοκ προϊόντων ή/και τις ειδικές παραγγελίες που δεχόμαστε. Η παραγωγή πωλείται στην αγορά και εκεί, δυστυχώς, κυριαρχούν οι νόμοι της αγοράς και ανταγωνιζόμαστε άλλα εργοστάσια κεραμικών πλακιδίων στα οποία τον έλεγχο έχουν τα αφεντικά. Στην πόλη μας, το Νεουκέν, πουλάμε απευθείας λιανική και σε τιμές χαμηλότερες, σε ένδειξη αλληλεγγύης, στο βαθμό που η τοπική κοινότητα εξακολουθεί να μας υποστηρίζει στους αγώνες μας. Υπάρχουν και άτομα που αγοράζουν τα προϊόντα μας με καθαρά πολιτικά κριτήρια, για να υποστηρίξουν πολιτικά την υπόθεση των εργατών.

Η πορεία της Ζανόν μετά την  κατάληψη, ποια είναι; Ο τζίρος, η παραγωγή, ο αριθμός των εργαζόμενων, οι αμοιβές ακολουθούν αυξητική πορεία;
Η πορεία της Ζανόν σημαδεύεται από τη συνεχή (συν)εργασία με την τοπική κοινότητα και την μόνιμη αλληλεγγύη με άλλους εργαζόμενους σε σύγκρουση με τα αφεντικά και το κράτος, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Παραδειγματικοί είναι δεσμοί αλληλεγγύης που μας συνδέουν με τα σωματεία των εκπαιδευτικών. Συνδεόμαστε στενά με τη βάση αυτών των σωματείων και των σωματείων των εργαζομένων στον κλάδο της υγείας. Άλλη έκφραση αλληλεγγύης είναι η δωρεάν παραχώρηση μέρους της παραγωγής μας σε δημόσια νοσοκομεία και σχολεία, καθώς και δημόσιες βιβλιοθήκες καθώς και σε άτομα που βρίσκονται υπό ασφυκτική οικονομική πίεση και αδυνατούν να καταβάλουν το τίμημα για την απόκτησή τους. Η παραγωγή, από 1.500 μέτρα/μήνα έφθασε τα 4.000 μέτρα/μήνα, από το 2002 μέχρι σήμερα. Οι μισθοί έχουν αυξηθεί, ξεπερνούν το μέσο όρο αμοιβής σε άλλες εταιρίες του κλάδου και, το σημαντικότερο, είναι οι ίδιοι για όλους ασχέτως αντικειμένου εργασίες και με κάποιες διαφοροποιήσεις μόνο, ανάλογα με τις βάρδιες κάθε εργαζόμενου. Τα κέρδη μοιράζονται εν μέρει μεταξύ των εργαζομένων (όπως προβλέπει ο νόμος για τις συνεργατικές), εν μέρει για την αγορά και τη συντήρηση βιομηχανικού εξοπλισμού και εν μέρει για την επιμόρφωση, καθώς και την κατάρτιση και τη συνακόλουθη απόκτηση και επίσημη αναγνώριση των τυπικών προσόντων από συναδέλφους για την επιτέλεση ορισμένων εργασιών. Επιπλέον, λόγω της αύξησης της παραγωγής, από το 2002 και μετά έχουμε προσλάβει 250 εργαζόμενους. Συνολικά, στην επιχείρηση σήμερα εργαζόμαστε 435 εργαζόμενοι.

Το παράδειγμα στην Αργεντινή, τελικά, έχει δείξει ότι σήμερα μπορούν να υπάρξουν άλλες μορφές ιδιοκτησίας;
Στην Αργεντινή είναι πλέον πασιφανές ότι μπορεί να υπάρξει μια άλλη μορφή ιδιοκτησίας, η συλλογική ιδιοκτησία. Επομένως, συνιστά πλέον κοινό τόπο η διαπίστωση ότι αφεντικό χωρίς εργαζόμενους είναι πράγμα αδιανόητο, ενώ αυτό δεν ισχύει και για εργαζόμενους χωρίς αφεντικά. Το σύστημα δεν καταθέτει αμαχητί τα όπλα και μηχανεύεται νομικά τερτίπια κάθε λογής, χρησιμοποιώντας την ισχύ και την πυγμή της πολιτείας για να αποφευχθεί η επανάληψη των «κακών παραδειγμάτων». Με την παράλληλη προσπάθεια να στραγγαλιστούν ή να «θαφτούν» τα ήδη υφιστάμενα. Π.χ. τα εργοστάσια με αφεντικά έχουν επιδότηση 70% την κατανάλωσης ενέργειας από το κράτος, ενώ τα κατειλημμένα μηδενική, τα εργοστάσια με αφεντικά υπόκεινται σε ευνοϊκότερη φορολόγηση κ.λπ.

Μετά την πρόσφατη «νομιμοποίηση» των καταλήψεων έχει αλλάξει κάτι στη λειτουργία των εργοστασίων ή στην αντίληψη του κόσμου και των εργαζομένων;
Μετά από την έκδοση του «νόμου απαλλοτρίωσης της Ζανόν» -παρά το γεγονός ότι υπολείπεται ένα βήμα, δηλ. η καταβολή από την κυβέρνηση των αποζημιώσεων στους προνομιακούς πιστωτές της επιχείρησης (την Παγκόσμια Τράπεζα, τη Sacmi, που είναι μια εταιρία παραγωγής βιομηχανικού εξοπλισμού, καθώς και ένα κρατικό χρηματοπιστωτικό φορέα της επαρχίας όπου βρίσκεται το εργοστάσιο)- οι εργαζόμενοι στην Ζανόν αντιμετωπίζουμε μια νέα πρόκληση, τον μακροχρόνιο σχεδιασμό του εργοστασίου. Οι συνάδελφοι που είμαστε στην Επιτροπή Σχεδιασμού δεν έχουμε εγκαταλείψει τις θέσεις εργασίας μας και προσπαθούμε να ανταποκριθούμε στα καθήκοντα του σχεδιασμού με την συμβουλευτική υποστήριξη του Εθνικού Ινστιτούτου Βιομηχανικής Τεχνολογίας. Σε ατομικό επίπεδο, όλοι οι συνάδελφοι έχουμε την αίσθηση πως καμιά δικαστική απόφαση δεν μπορεί να μας κάνει να χάσουμε τη δουλειά μας. Αναλώνουμε την ενεργητικότητά μας στην ανάπτυξη, στη βελτίωση της παραγωγής, ποιοτικά και ποσοτικά, στην ανάπτυξη νέων σχεδίων, στην επιμόρφωση και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των οικογενειών μας.
Γενικά, οι καταλήψεις / επανοικειοποιήσεις στην Αργεντινή βοήθησαν σε μια αλλαγή των συνειδήσεων, στο πέρασμα από τον μοιρολατρικό ατομικισμό του «μην ανακατεύεσαι» στη συλλογική δράση του ατόμου που παίρνει πρωτοβουλίες και είναι αλληλέγγυο. Ακόμη, τα αφεντικά έμαθαν πως μια δόλια πτώχευση μπορεί να οδηγήσει και σε… απώλεια της επιχείρησής τους και είναι πιο διστακτικά, πλέον, προκειμένου να εμπλακούν σε ανάλογες περιπέτειες…

Μετάφραση: Νίκος Πρατσίνης

 

δημοσιεύτηκε στο «δρόμο της Αριστεράς» 10 Ιουλίου 2010 –> εδώ

Τι αίτημα είναι η άρνηση του χρέους;


 του Δημήτρη Καζάκη

Ο κ. Παπακωνσταντίνου κάλεσε σε τηλεοπτική συνέντευξη του όλους τους δημοσιογράφους και τους σώφρονες πολιτικούς όλων των κομμάτων να «εξηγήσουν» στον αφελή λαό τι καταστροφή θα ήταν αν τολμούσε η Ελλάδα να αρνηθεί το χρέος και να φύγει από το ευρώ.

Κάποιοι στην Αριστερά φάνηκαν ιδιαιτέρως πρόθυμοι να αναλάβουν τη δουλειά: Η άρνηση του χρέους και η έξοδος από το ευρώ αν δεν είναι «διαχειριστικά αιτήματα», προϋποθέτουν τουλάχιστον επανάσταση για να επιβληθούν. Γι’ αυτό κι ο λαός μπορεί ελεύθερα να εξεγείρεται, να κάνει πόλεμο, να κατεβαίνει στους δρόμους και να οργίζεται γι’ αυτό που του επιβάλουν, αρκεί να μην θέτει αιτήματα που ενοχλούν το σύστημα. Ολόκληρος ο μικροαστισμός της γραφειοκρατίας των κομμάτων της Αριστεράς επί σκηνής. Αυτά τα αιτήματα, λένε, είναι πολύ επαναστατικά για την υγεία του λαού και της εργατικής τάξης.

Λείπουν οι συνθήκες  δεν είναι έτοιμος ο λαός. Και τέλος πάντων, αφήστε πρώτα να έρθει η δευτέρα παρουσία μιας πανευρωπαϊκής αναγέννησης, ή έστω κάποιο είδος σοσιαλισμού και ύστερα βλέπουμε. Τώρα, αν μέχρι τότε ο ελληνικός λαός υποστεί μια από τις χειρότερες καταστροφές στην ιστορία του, δεν έχει καμιά σημασία. Οι κύριοι αυτοί είναι αρκετά επαναστάτες και «διεθνιστές», ώστε να το αντέξουν. Αρκεί να διασωθεί η θεσούλα τους στον κομματικό μηχανισμό, η πολιτική αργομισθία που έχουν εξασφαλίσει και φυσικά οι ιδεοληψίες που δικαιώνουν την ύπαρξη τους. Όλα τα άλλα θα τα φορτωθεί ο λαουτζίκος για να μπορούν να του πουν, όπως πάντα, «είδες που είχαμε δίκιο, ο καπιταλισμός είναι πολύ κακό πράγμα!».

Από αίτημα της ανερχόμενης φιλελεύθερης αστικής τάξης…

Ας τους βγάλουμε από την αγωνία τους. Τα αιτήματα της άρνησης της πληρωμής του χρέους και η έξοδος από το ευρώ δεν είναι ούτε επαναστατικά, ούτε σοσιαλιστικά μέτρα. Είναι βαθιά δημοκρατικά αιτήματα από τη σκοπιά του λαού και της εργατικής τάξης.
Ειδικά η άρνηση του χρέους, που ορισμένοι στην Αριστερά κάνουν σαν να το ακούν για πρώτη φορά, κατάγεται από τις μεγάλες αστικοδημοκρατικές επαναστάσεις του 18ου αιώνα. «Η Ιακωβίνικη κυβέρνηση του 1793 υιοθέτησε τη θέση ότι ένας ελεύθερος λαός δεν χρειάζεται να πληρώσει τα χρέη που ένας «τύραννος» (…) έχει συσσωρεύσει» (1), έγραφε ο Καρλ Σμιτ. Έτσι για πρώτη φορά η ελευθερία και η κυριαρχία ενός λαού συνδέθηκε ,με την ακύρωση και διαγραφή των χρεών των «τυραννικών καθεστώτων» που ανατρέπει η δημοκρατία.

Οι νεοσύστατες ΗΠΑ πάτησαν στα πόδια τους διαγράφοντας τα χρέη τους προς τους Βρετανούς. Μερικά χρόνια αργότερα, ο Τόμας Τζέφερσον απαντούσε σ’ όσους έτρεμαν την ιδεατής διαγραφής του χρέους ως εξής: «Δεν ανήκω σ’ εκείνους που φοβούνται το λαό. Αυτός και όχι οι πλούσιοι αποτελούν την εγγύηση μας για διαρκή ελευθερία. Και για να προστατεύσουμε την ανεξαρτησία του δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε στους κυβερνώντες να μας φορτώσουν με διαρκές χρέος…
Αν βρεθούμε σε κατάσταση τέτοιου χρέους ώστε να αναγκαστούμε να φορολογηθούμε για ό,τι τρώμε και πίνουμε, για τα αναγκαία και τις ανέσεις μας, για τις εργασίες και τις διασκεδάσεις μας… όπως συμβαίνει με το λαό της Αγγλίας, τότε και ο λαός μας θα χρειαστεί να δουλεύει 16 ώρες από τις 24 και να δίνει ό,τι κερδίζει από τις 15 ώρες στην κυβέρνηση για τα χρέη της και τις καθημερινές δαπάνες της…

Τότε όμως δεν θα έχουμε χρόνο για να σκεφτούμε και κανένα μέσο για να εγκαλέσουμε αυτούς που μας κυβερνάνε άσχημα. Δεν θα έχουμε καμιά άλλη επιλογή από το να εκμισθώνουμε τους εαυτούς μας σε εκείνους που το μόνο που θέλουν είναι να μας-κρατάνε δεμένους… έως ότου ο κύριος όγκος της κοινωνίας  καταλήξει να είναι ένα απλό αυτόματο, μιζέριας δίχως καμιά άλλη αίσθηση εκτός από το να αμαρτάνει και να υποφέρει» .

Ήταν τόσο φυσιολογικό το αίτημα της διαγραφής των κρατικών χρεών από την ανερχόμενη φίλελεύθερη αστική τάξη, που ο Φράνσις Γουόκερ, ένας από τους πατέρες της δημόσιας οικονομικής τον 19ο αιώνα, έγραφε: «Κανένα μεγάλο εθνικό χρέος δεν πληρώθηκε ποτέ, ούτε αντιμετωπίστηκε με κάποιον άλλο τρόπο, εκτός από την άρνηση της αποπληρωμής του». Κι αυτό γιατί, «η οικονομία του εθνικού χρέους, κάτω από το υπάρχον χρηματοπιστωτικό σύστημα, οδηγεί πάντα στην εξαθλίωση των παραγωγικών τάξεων. Ολόκληρη η επίδραση πάνω τους είναι καταπιεστική . Τους στερεί κάθε δυνατότητα έντιμης ανταμοιβής, μέσα από ένα ψεύτικο χρήμα, το οποίο τους ληστεύει ένα μεγάλο μέρος από τους ονομαστικούς μισθούς τους. Τους επιβάλει, μέσα από την έμμεση φορολογία, ένα εντελώς άδικο ποσοστό των δημόσιων βαρών και στην πράξη είναι ένας τεράστιος μηχανισμός για την καταπίεση και την υποβάθμιση τους, έστω κι αν δεν είναι εκ προθέσεως».

…αίτημα της εργατικής τάξης

Καθώς η αστική τάξη σταθεροποιούνταν στην εξουσία και λίγο αργότερα η κυριαρχία του χρηματιστικού κεφαλαίου την μετάλλασσε σε μια βαθιά αντιδραστική τάξη , ξέχασε ότι η διαγραφή των χρεών υπήρξε η ιδρυτική πράξη της δημοκρατίας της. Οι εκπρόσωποι της ανέλαβαν να την εξορκίσουν δια παντός από την πολιτική και οικονομική φιλολογία. Ομως από την εποχή της «συνωμοσίας των Ίσων», ήταν η εργατική τάξη εκείνη που υιοθέτησε τα ριζοσπαστικά αιτήματα της αστικής δημοκρατίας.

Το ίδιο συνέβη και με το αίτημα της διαγραφής των κρατικών χρεών, που ιδίως μετά τις επαναστάσεις του 1848 διαχώριζε το εργατικό κίνημα από τους αστούς και μικροαστούς δημοκράτες που ζητούσαν απλά ρύθμιση των χρεών. Από τότε δεν υπήρξε εργατικό κίνημα και κόμμα που να μην υιοθέτησε στο πρόγραμμα του το αίτημα της διαγραφής των κρατικών χρεών, όχι από τη δική του μελλοντική εξουσία, αλλά ως άμεση διεκδίκηση στην πάλη του για την κατάκτηση της δημοκρατίας.

Το 1914 ξέσπασε ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος. Η επίσημη διεθνής εργατική σοσιαλδημοκρατία τρομοκρατημένη από τη δύναμη που φαινόταν να έχει το σύστημα, αλλά και την αδυναμία των εργατικών και λαϊκών κινημάτων να αντιταχθούν και νά σταματήσουν τη σφαγή, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το πρωτεύον δεν είναι η οργάνωση της μαζικής πάλης ενάντια στον πόλεμο, αλλά η διάσωση των κομμάτων τους.

Λίγοι διαφώνησαν με αυτή την λογική και τη θεώρησαν ανοιχτή προδοσία της εργατικής τάξης. Μια μικρή ομάδα διεθνιστών επαναστατών, εν μέσω ενός άγριου μακελειού, με την πλειοψηφία της εργατικής τάξης και λαού στις εμπόλεμες χώρες να έχει υποταχθεί στον κάλπικο πατριωτισμό των ιμπεριαλιστών, μαζεύτηκαν στην Ελβετική πόλη του Τσίμερβαλντ τον Σεπτέμβρη του 1915. Είχαν προηγηθεί εντατικές διαπραγματεύσεις ανάμεσα στις διαφορετικές τάσεις, που παρ’ όλες τις διαφορές τους είχαν συμφωνήσει στην ανάγκη να προτάξουν ένα «δημοκρατικό πρόγραμμα» ενάντια στον πόλεμο.

Ο Λένιν επέμενε: «Σαν θετικό σύνθημα που τραβάει τις μάζες στον επαναστατικό αγώνα και εξηγεί την ανάγκη των επαναστατικών μέτρων για «δημοκρατική» ειρήνη θα πρέπει να ριχτεί το σύνθημα: άρνηση πληρωμής των δημόσιων χρεών». Κι έτσι έγινε. Η ασήμαντη, για την πανίσχυρη ηγεσία της σοσιαλδημοκρατίας, διεθνής Αριστερά του Τσίμερβαλντ περιέλαβε στα συνθήματα της και την «άρνηση πληρωμής των δημόσιων χρεών» ως μέσο για το τράβηγμα στην επαναστατική πάλη των πολύ πλατιών μαζών.

Πολύ πιο πίσω οι ηγεσίες της Αριστεράς

Σήμερα, οι ηγεσίες της Αριστεράς, είτε του μανιοκαταθλιπτικού ευρωπαϊσμού, είτε της δήθεν ταξικής καθαρότητας, είναι πολύ πιο πίσω ακόμη και από τους εκπροσώπους της παλιάς φιλελεύθερης αστικής τάξης.
Το βασικό τους πρόβλημα είναι ότι έχουν παραιτηθεί από την πάλη για την κατάκτηση της δημοκρατίας. Γι’ αυτό και αδυνατούν να κατανοήσουν αιτήματα σαν την άρνηση του χρέους και την έξοδο από το ευρώ. Τα θεωρούν ανέφικτα, όσο ανέφικτη θεωρούν και την ίδια τη δημοκρατία για το λαό και την εργατική τάξη. Όποιος νομίζει ότι μπορεί να παρακάμψει την πάλη για τη δημοκρατία σήμερα, για να βρεθεί πιο γρήγορα στο σοσιαλισμό, ή στην όποια δική του ουτοπία, προσπαθεί να κρύψει το γεγονός ότι αρνείται τη δημοκρατία και σήμερα και αύριο.

Ότι θεωρεί τη δημοκρατία σήμερα ανέφικτη και αύριο περιττή. Είτε μιλάει εξ ονόματος της «Ευρώπης», είτε της «Λαϊκής Εξουσίας». Γι’ αυτόν, όποιο καθεστώς κι αν υπάρχει είναι το ίδιο, αρκεί να τον ανέχεται. Είτε η χώρα βρίσκεται υποτελής και υπό καθεστώς αποικίας της Ε.Ε. και του ΔΝΤ, είτε όχι. Μόνο που η πράξη λέει ότι όποιος δεν ξέρει ή αρνείται να παλέψει για τη δημοκρατία σήμερα, δηλαδή για τη λαϊκή κυριαρχία και την εθνική ανεξαρτησία, τότε η επίκληση του σοσιαλισμού ή του όποιου «οράματος» είναι απλό πρόσχημα. Όποιος αδιαφορεί για το τι καθεστώς επιβάλλεται στη χώρα του σήμερα, είναι σίγουρο ότι με τον ίδιο τρόπο θα αδιαφορήσει για το τι καθεστώς θα επιβληθεί αύριο, ό,τι φερετζέ κι αν του φορέσει. Κι ο νοών νοείτω…

* Ο Δημήτρης Καζάκης είναι οικονομολόγος αναλυτής και το άρθρο του δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Δρόμος της Αριστεράς».

 

Ο αρχιτέκτονας Κώστας Φινές, μια συνέντευξη και μια φωτογραφία…

Διάβασα, στον τελευταίο «δρόμο της Αριστεράς» (Σάββατο 5 Ιουνίου 2010), μια συνέντευξη του αρχιτέκτονα Κώστα Φινέ. 
Πριν 3-4 μήνες είχα ανεβάσει στο «Κανάλι» ένα ποστ με φωτογραφίες από μια συνέλευση της αριστερής μειοψηφίας της ΕΦΕΕ στην αίθουσα Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ. Η συγκέντρωση αυτή είχε γίνει στις αρχές του Νοέμβρη του 1980, για να συζητήσουμε και να αποφασίσουμε πως θα απαντήσουμε στην απαγόρευση της πορείας του Πολυτεχνείου στην Αμερικάνικη πρεσβεία.
Δες ολόκληρο το πόστ κάνοντας κλικ  –> εδώ 

Εκεί στην πρώτη φωτογραφία φαίνεται και ο αρχιτέκτονας Κώστας Φινές.
Παρουσιάζω και εδώ την δεύτερη φωτογραφία (που είναι μεγεθυμένη λεπτομέρεια της πρώτης φωτογραφίας).

Διακρίνεται στη μέση της μεγεθυμένης λεπτομέρειας της φωτογραφίας, ο Κώστας Φινές να κρατάει την εφημερίδα  «Προλεταριακή ΣΗΜΑΙΑ»

.

Πέρα από αυτά, η συνέντευξη του Κώστα Φινέ στον «δρόμο της Αριστεράς» διδάσκει στάση ζωής και γι’ αυτό το λόγο  την παρουσιάζω στην συνέχεια.

 

«Δεν ξόδεψα χρόνο περιμένοντας να με εκτιμήσουν όσοι ποτέ δεν εκτίμησα…»

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ στον Σταμάτη Μαυροειδή στον «δρόμο της Αριστεράς»

Ο Κώστας Φινές έχει μια πολύ χαρακτηριστική παρουσία στην αρχιτεκτονική της χώρα μας αλλά και μεγάλη συμμετοχή στα κοινά των αρχιτεκτόνων. Εμφανίστηκε στο δημόσιο χώρο στη δεκαετία του ’60, όταν η ελληνική αρχιτεκτονική άρχιζε τη δική της «άνοιξη» μαζί με τις άλλες τέχνες, συνομιλώντας δυναμικά με τις διεθνείς αρχιτεκτονικές τάσεις. Με αδιαπραγμάτευτες απαιτήσεις όσον αφορά τις θέσεις και τις ιδέες του, ο Κώστας Φινές πολύ γρήγορα γίνεται ενεργό μέλος του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, ακριβώς την εποχή που σπουδαίες προσωπικότητες με έργο, κύρος και γενική αποδοχή έβγαζαν το σύλλογο από το τέλμα του παλαιού κατεστημένου.

Από την πρώτη στιγμή, μέσα από την επιτροπή για τους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς εργάστηκε για την καθιέρωσή τους. Οι αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 ανέδειξαν πλήθος νέων ικανών αρχιτεκτόνων και συνέβαλαν στην άνοδο του επιπέδου της αρχιτεκτονικής στη χώρα μας, κοσμώντας τις πόλεις μας με εξαίρετα κτίρια, δημόσια και ιδιωτικά. Μέσα σε αυτό το κλίμα, έλαβε μέρος, σε συνεργασία με άλλους συναδέλφους του, σε περισσότερους από 50 διαγωνισμούς και πέτυχε αρκετές διακρίσεις. Τα τελευταία χρόνια, που το φαίνεσθαι κυριαρχεί στο «σώμα» των αρχιτεκτόνων, ο Κώστας Φινές, μη θέλοντας να αντιμετωπίσει -και προφανώς να συμμετάσχει- στη διαδικασία προβολής και αυτοπροβολής, ακολουθεί με συνέπεια και πείσμα το συλλογικό βάσανο όλων όσοι σέβονται τη δουλειά τους και αδιαφορούν για το εμπόριό της…

Η γενιά του είναι λίγο προπολεμική. Όταν ξέσπασε ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, τα παιδιά των 6-7 χρόνων μόλις αρχίζουν το σχολείο και η ηλικία τους καθώς και οι θυσίες των γονιών τους βοήθησαν να επιβιώσουν, γλιτώνοντας από τις κακοτοπιές της Κατοχής και του Εμφυλίου. Έτσι τον βρίσκουμε στα φοιτητικά του χρόνια πλάι σε ώριμους συναδέλφους, που είχαν περάσει από τη φωτιά του πολέμου, της Κατοχής και της Μακρονήσου και, αργότερα, πλάι στους Έλληνες εμιγκρέδες, που επέστρεφαν από το εξωτερικό, μεταφέροντας ένα άλλο κλίμα γνώσεων και οραμάτων. Ο Αριστομένης Προβελέγγιος ήταν ένας από αυτούς.

Όπως συμβαίνει ιστορικά, πάντα η συσσώρευση μιας εσωτερικής δύναμης περισυλλογής και σκέψης ξεσπάει σαν ηφαίστειο και δίνει ώθηση στις τέχνες, στην επιστήμη και στα γράμματα. Αυτό συνέβη εκείνο τον καιρό στον τόπο μας, και στις αρχές του ’60 κορυφώθηκε. Στη μουσική ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Χατζιδάκις, ο Μάνος Λοΐζος, ο Λεοντής και τόσοι άλλοι. Στη ζωγραφική ο Μόραλης, ο Τσαρούχης, ο Εγγονόπουλος ο Χατζηκυριάκος Γκίκας και πολλοί ακόμη αφήνουν έργα που συντροφεύουν και εμπνέουν ακόμη και σήμερα. Ο Ρίτσος, ο Ελύτης, ο Λειβαδίτης εκφράζουν τα πάθη και τους καημούς της Ρωμιοσύνης, που με τη μουσική του Θεοδωράκη τραγουδιούνται από όλο τον κόσμο. Και όλα αυτά συμβαδίζουν παράλληλα με τον απόηχο του Εμφυλίου, τον κατατρεγμό του προοδευτικού κινήματος, με γεμάτες ακόμη τις φυλακές.

Μια άλλη καλή συγκυρία διαμορφώνει τη γενιά αυτή. «Στο Πολυτεχνείο, την εποχή εκείνη, διδάσκουν μεγάλοι δάσκαλοι, όπως ο Μιχελής στη Μορφολογία, ο Ορλάνδος στην Ιστορία της Αρχιτεκτονικής, ο Χατζηκυριάκος Γκίκας, ο Σώχος, ο Εγγονόπουλος ο Μάρθας. Οι σπουδαστές πολύ λίγοι, 15-20 σε κάθε τάξη, μικρός αριθμός, που βοήθησε στην άμεση επαφή με τους δασκάλους. Όλοι τους, με κύριους υπεύθυνους τον Μιχελή, τον Πικιώνη και τον Γκίκα, έκαναν τους τυχερούς αυτής της γενιάς να αγαπήσουν με το μάτι και την καρδιά τους τη λαϊκή τέχνη. Να αγαπήσουν τον Καραγκιόζη του Σπαθάρη, του Μόλλα και τόσων άλλων εκπροσώπων της λαϊκής αυτής τέχνης, που σκιαγραφεί τον Έλληνα με τις αρετές και τα ελαττώματά του. Το λαϊκό αυτό πανεπιστήμιο. Κυρίως όμως μας γνώρισαν και μας μύησαν στη σύγχρονη τέχνη του μπετόν αρμέ, του σίδερου και του γυαλιού, στις δυνατότητες και τις αντινομίες τους, πάντα όμως με γνώμονα την αρμονία, τις σωστές αναλογίες και με μέτρο τον άνθρωπο», λέει ο Κώστας Φινές και συνεχίζει: «Ο Γκίκας, φίλος για πολλά χρόνια με τον Λε Κορμπιζιέ, μας γνώρισε το μέγιστο αυτόν αρχιτέκτονα σφραγίζοντας την υπόλοιπη ζωή μας με τα λαμπρά του έργα και τις θεωρίες του. Οι δάσκαλοι αυτοί δίδαξαν ακόμα πως δεν είναι δυνατόν ο αρχιτέκτονας να δημιουργεί μόνος του. Η αρχιτεκτονική είναι μια κοινωνική και εφαρμοσμένη τέχνη. Για να υλοποιηθούν οι ιδέες, απαιτούνται τα χέρια και το μεράκι των μαστόρων. Αυτών που μεταφέρουν την πείρα του παρελθόντος, τη διδάσκουν και την υλοποιούν».

Με αυτά τα χέρια, το μεράκι και την πείρα συγχρωτιστήκατε αλλά και διδαχθήκατε, νομίζω…
Η μεταπολεμική γενιά είχε την τύχη να προλάβει τους τελευταίους αυτούς φορείς της τέχνης και της παράδοσης. Οικογένειες Μυτιληνιών μαστόρων, διωγμένοι από τα χωριά τους, είχαν πιάσει τις πλαγιές στα Τουρκοβούνια και έχτιζαν την Αθήνα. Όπως ακριβώς παλιότερα οι Αναφιώτες μαστόροι εγκαταστάθηκαν στις βόρειες κλιτύες της Ακρόπολης.

Γεύση αυτής της συνεργασίας αρχιτέκτονα και μάστορα ζήσαμε στο τέλος της δεκαετίας του ’50, στα έργα του Πικιώνη γύρω από την Ακρόπολη και την περιοχή του Λουμπαρδιάρη.

Και οι σημερινοί δάσκαλοι;
Στη δική μας περίπτωση, δεν ξέρω σε πόσες σχολές μέσα από τα προγράμματα σπουδών αναζητούνται δάσκαλοι με αντίστοιχες γνώσεις και πραγματοποιημένο αρχιτεκτονικό έργο ή αυτοί που εκλέγονται φέρνουν στα μέτρα των γνώσεων και των προτιμήσεών τους το πρόγραμμα σπουδών. Στην Αγγλία, τα προγράμματα σπουδών έχουν διατυπωθεί πριν από δεκαετίες και μετά από συνεχείς διορθώσεις, προσαρμογές και επικαιροποίηση στις ανάγκες που διαμορφώνονται κατά την εξέλιξη της κοινωνίας και των νέων υλικών. Πάντα με την άγρυπνη παρακολούθηση του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων, μια που αυτός εκπροσωπεί τη «μαχόμενη αρχιτεκτονική».

Σήμερα ζούμε το θρίαμβο του περιττού και του εντυπωσιακού. Απουσιάζει ο ρόλος του αρχιτέκτονα που περιγράψατε προηγουμένως. Πώς το εξηγείται αυτό, κύριε Φινέ;
Ο αρχιτέκτονας εργάζεται σ’ αυτή τη χώρα, που έχει αυτό το κλίμα, αυτούς τους ανθρώπους, αυτή την παιδεία, αυτή την παράδοση και ιστορία. Το σύνολο των παραμέτρων αυτών πρέπει να εξυπηρετήσει. Χωρίς να υποκύψει στον πειρασμό της ατομικής προβολής. Να προσπαθήσει με συλλογική δουλειά να αναπτύξει ιδέες, να βρει λύσεις πρακτικές γρήγορης εφαρμογής και, κυρίως, «ντόπιες». Να εφαρμόσει συνειδητά το «ουκ εν τω πολλώ το ευ» των αρχαίων ή το «περίσσιο χαλάει το ίσιο» της γιαγιάς μας. Κάτι που για πολλούς σοφολογιότατους αποτελεί έλλειψη φαντασίας, έμπνευσης και παιδείας. Τις υπερβάσεις ας τις αφήσουμε για αργότερα, όταν τα κοινωνικά προβλήματα, τα καλλιτεχνικά, τα πολιτιστικά, της υγείας και της παιδείας θα τα χειρίζονται άλλα χέρια, που θα προέρχονται από το λαό και όχι από τους διεφθαρμένους, ανίκανους και ανίδεους πολιτικούς που τα μονοπωλούν σήμερα.

Κάπως έτσι, με αυτές τις ιδέες, με αυτές τις προθέσεις, πορεύτηκα στη ζωή μου. Δεν ξέρω πόσες φορές πέτυχα και πόσες έπεσα έξω. Πάντως, δεν ξόδεψα ποτέ χρόνο περιμένοντας «να με εκτιμήσουν άνθρωποι που ποτέ δεν εκτίμησα», όπως συνήθιζε να λέει ο Γιάννης Τσαρούχης. Ίσως και γι’ αυτό δεν ήμουνα ποτέ και από τα πιο αγαπημένα τους παιδιά…

Ship to Gaza : Συνέντευξη τύπου των πρώτων που απελευθερώθηκαν

 

Μαρτυρίες από την συνέντευξη τύπου (1/6/2010) των πρώτων αιχμαλώτων του «Στόλο της Ελευθερίας» που επέστρεψαν στην Αθήνα.

 

 

.

Συνέντευξη του Ισραηλινού εκπροσώπου Σαμί Μιονί στη ΝΕΤ

 

 

Πηγή : «δρόμος της Αριστεράς» http://edromos.gr/index.php?option=com_k2&view=item&id=1196%3A%CE%B2%CE%AF%CE%BD%CF%84%CE%B5%CE%BF-%CE%B4%CE%B7%CE%BB%CF%8E%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82&Itemid=46

.

Αναζητείται ο μαλάκας που ΔΕΝ τα πήρε

…και τον ψάχνει μέσα από τον τελευταίο «Δρόμο της Αριστεράς» ο Γιώργος Παπαϊωάννου.

Κάνοντας αναφορά στον Μαντέλη, γράφει οτι «…από το ύφος του δείχνει ότι σαν διοικητής του ΟΤΕ και ως υπουργός Μεταφορών έκλεισε πολλές δουλειές και πήρε διάφορες μίζες. Μάλιστα η άνεσή του δείχνει ότι έχει την σιγουριά πως θα πέσει στα μαλακά, γιατί διαφορετικά μπορεί να πάρει στο λαιμό του πολλούς άλλους της συνομοταξίας του…»

Στη συνέχεια του ίδιου άρθρου διαβάζουμε…

«…Ακούγεται συχνά το επιχείρημα ‘δεν είμαστε όλοι ίδιοι’. Μόνο που πια δεν έχει τόση πειστικότητα. Η ίδια η Siemens έχει παραδεχτεί ότι έδινε ‘χορηγίες’ σε εκατοντάδες πολιτικούς και κρατικούς παράγοντες. Και δεν είναι μόνο η Siemens που λαδώνει.
Όσοι κυβέρνησαν τα τελευταία 20 χρόνια δεν πήραν είδηση τους ‘μαντελισμούς’; Ή επειδή όλοι σε ένα καζάνι έβραζαν κάνουν τους πολύ έκπληκτους που ο συνάδελφος και σύντροφός τους πήρε ‘χορηγίες’; Θέλουν να τους πιστέψουμε ότι δεν ήξεραν τίποτα, ότι δεν υπάρχει μαύρο χρήμα στην πολιτική; Όπως θέλουν να πιστέψουμε πως το ΠΑΣΟΚ δεν ήξερε τα χάλια της οικονομίας ακόμα και την στιγμή που ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδας δηλώνει ότι είχε ενημερώσει τους αρχηγούς ΠΑΣΟΚ και ΝΔ πριν τις εκλογές…»

.


.
Μια πρόταση από το ΚΑΝΑΛΙ

Άνοιγμα των τραπεζικών λογαριασμών όλων των πρωθυπουργών, υπουργών, υφυπουργών, γενικών γραμματέων υπουργείων, διευθυντών υπουργείων, Προέδρων ΔΕΚΟ, γενικών γραμματέων και διευθυντών ΔΕΚΟ, Νομαρχών, Δημάρχων και όλων των βουλευτών των 20 τελευταίων ετών και των συγγενών τους μέχρι πρώτου βαθμού συγγενείας. 
Πόρισμα, καταλογισμός ευθυνών και επιστροφή των κλεμένων μέσα σε έξ μήνες το πολύ.

.

 

κλικ ΕΔΩ για μετάβαση στον ιστοχώρο του Γιάννη Ιωάννου

.

Η κυβέρνηση ΔΕΝ έχει την δημοκρατική νομιμοποίηση γι’ αυτή την πολιτική!!!

 

Πληθαίνουν οι φωνές που αναφέρονται στην έλλειψη της δημοκρατικής νομιμοποίησης από αυτήν την κυβέρνηση για το που οδηγεί την χώρα.
Έτσι είναι πολλοί αυτοί που πιστεύουν οτι για να μπορέσει η κυβέρνηση να συνεχίσει αυτήν την πολιτική πρέπει ή να κάνει εκλογές παρουσιάζοντας το νέο πρόγραμμα της ή πρέπει να κάνει δημοψήφισμα για τα μέτρα που σκοπεύει να εφαρμόσει.
Σε αντίθετη περίπτωση δεν νομιμοποιείται να εφαρμόζει μια πολιτική που δεν έχει καμία σχέση με αυτήν που ο λαός κλήθηκε να ψηφίσει. 

Στις 3 Μαρτίου 2010, σε αυτό εδώ το blog, με τίτλο «Εκλογές Τώρα«, γράφαμε :

Ο λαός του έδωσε  την εξουσία επειδή υποσχέθηκε παροχές που τελικά δεν μπορεί να κάνει. Αυτά που υποσχέθηκε δεν έχουν σχέση με αυτά που τώρα εξαγγέλλει. Δεν είναι λοιπόν μια νόμιμη κυβέρνηση, αν ισχύει το δόγμα ότι το κόμμα που κερδίζει τις εκλογές  σχηματίζει κυβέρνηση για να υλοποιήσει τις προεκλογικές του εξαγγελίες.
https://kanali.wordpress.com/2010/03/03/electionnow2009/

~~~

Έκτοτε πολλά ακούστηκαν με το φαινόμενο της αντίδρασης να πυκνώνει όσο περνάνε οι μέρες.  Στις 8 Μαρτίου 2010 διαβάζουμε στην εφημερίδα «δρόμος της Αριστεράς» σε άρθρο με τίτλο «Δεν πληρώνω, δεν πληρώνω» :

Συνέχεια

Η κατάρα των τριών γενιών Παπανδρέου

.
Ελληνική τραγική φάρσα η πολιτική ιστορία της οικογένειας.


.

  

Του James Petras*
Δημοσιεύτηκε στον «δρόμος» την Μ. Παρασκευή 2010

. 
Σε καθεμιά από τις τρεις αποφασιστικές στιγμές της πρόσφατης ιστορίας της, η Ελλάδα ανακόπηκε από την πιθανότητα κοινωνικού μετασχηματισμού προς την πολιτική ανεξαρτησία και την ελευθερία από την ξένη κηδεμονία από κάποιο μέλος της οικογένειας Παπανδρέου.[…]


. Συνέχεια